ProZ.com global directory of translation services
 The translation workplace
Ideas
KudoZ home » Dutch » Other

dit is een grammaticale vraag!

Dutch translation: [zie onder]

Login or register (free and only takes a few minutes) to participate in this question.

You will also have access to many other tools and opportunities designed for those who have language-related jobs
(or are passionate about them). Participation is free and the site has a strict confidentiality policy.
20:34 Nov 26, 2003
Dutch to Dutch translations [PRO]
Dutch term or phrase: dit is een grammaticale vraag!
Eigenlijk mag ik het misschien niet vragen, maar ik kan het antwoord op deze vraag nergens vinden:
Ik heb een Duitse cursiste die vraagt waarom sommige NL bijvoeglijke naamwoorden op
-iek eindigen en andere op
-isch. In het Duits kent men alleen de uitgang -isch. Voorbeelden:
de logistiek - logistiek
de pedagogiek - pedagogisch
de telefonie - telefonisch
de politiek - politiek
de journalistiek - journalistiek
etc.

Is hier iemand die dat misschien weet? Ik zou je zeer erkentelijk zijn en mijn cursiste ook!

Veel dank bij voorbaat,
Sophia Berkati
xxxSophia Berka
Local time: 19:12
Dutch translation:[zie onder]
Explanation:
Uit de Algemene Nederlandse Spraakkunst:

'Met het onbeklemtoonde achtervoegsel -isch, uitgesproken als ies, worden van van oorsprong niet-Nederlandse, veelal 'geleerde' woorden, adjectieven afgeleid als:
agogisch, algebraïsch, automatisch, despotisch, dialectisch, organisch, telefonisch, vulkanisch.

Gewoonlijk valt een deel van het grondwoord weg: bij woorden op -ie, -iek, -ica of op sjwa, komt -isch daarvoor in de plaats, bijv.
historisch, ironisch, melodisch, filologisch; ethisch, romantisch, semantisch; esthetisch, logisch; typisch.

Een vorming op basis van een Nederlands woord is afgodisch. Een afwijkende vorm is kameleontisch (van kameleon), evenals het van een eigennaam afgeleide napoleontisch.

Het achtervoegsel -isch draagt niet zelf het woordaccent, maar trekt dit in de regel wel naar de aan -isch voorafgaande lettergreep toe, vergelijk bijv. agitátor - agitatórisch (met verandering in de klinker), álfabet (ook wel: alfabét) - alfabétisch (met verandering in de klinker), álgebra - algebráïsch, álcohol - alcohólisch (met verandering in de klinker), próza - prozáïsch .

Volgens dit type worden onder meer heel wat adjectieven gevormd van substantieven op -ist(e), bijv. calvinistisch, communistisch, feministisch, naturalistisch, zionistisch en dergelijke, en naar analogie hiervan: arbeideristisch (allemaal woorden die als pendant een substantief op -isme hebben: feminisme, naturalisme, enzovoort). Verder (zonder pendant op -isme) onder andere anglistisch, humoristisch, publicistisch, renaissancistisch, solistisch . Voor de overeenkomstige substantieven zie .

Naast het achtervoegsel -isch komt in een reeks ontleende woorden het klemtoon dragende -iek voor, bijv. canoniek, energiek, numeriek, periodiek, tiranniek . Soms bestaan de twee vormen naast elkaar, gewoonlijk met een betekenisverschil c.q. -nuance of een verschil in gebruikssfeer:
apostolisch - apostoliek (weinig gebruikelijk);
cholerisch - choleriek;
elektrisch - elektriek (verouderd of regionaal (in België));
fysisch ('betrekking hebbend op de natuur') - fysiek ('lichamelijk', bijv. in: fysieke uitputting );
generisch - generiek;
juridisch - juridiek (weinig gebruikelijk);
komisch - komiek (minder verfijnd);
kritisch ('beoordelend; betrekking hebbend op de kritiek') - kritiek ('ernstig, hachelijk, gevaarlijk', bijv. een kritiek ogenblik ; maar ook in deze betekenis: kritische temperatuur , kritische massa en andere);
logistisch ('betrekking hebbend op de mathematische logica') - logistiek ('met betrekking tot de logistiek');
melancholisch - melancholiek;
metallisch (vooral in scheikunde en natuurkunde gebruikelijk) - metalliek;
metrisch ('met betrekking tot het metrum, de metriek') - metriek (in: het metrieke stelsel );
mystisch (alleen in de betekenis 'geheimzinnig, raadselachtig') - mystiek ('betrekking hebbend op de mystiek');
organisch - organiek (in: organieke wetten, de organieke getalsterkte);
symbolisch - symboliek (weinig gebruikelijk).'

Referentie: zie onder (deze info is te vinden als je bij 'zoeken' "-isch" intikt).
Selected response from:

Antoinette Verburg
Netherlands
Local time: 19:12
Grading comment
Beste Mirror,

Ontzettend bedankt voor de uitleg! Geweldig, dat had ik nooit verwacht. Ook goed om te weten hoe ik een volgende keer zelf zulke info kan vinden op het net (-isch intikken, dat kwam wel in mijn hoofd op, maar niet als een goed middel om een antwoord te vinden haha)

Groeten, Sophia Berkati
4 KudoZ points were awarded for this answer



Summary of answers provided
4[zie onder]
Antoinette Verburg
3isch voornamelijk voor woorden uit het Hoogduits, iek voornamelijk voor woorden uit de Romaanse tale
Henk Peelen


  

Answers


30 mins   confidence: Answerer confidence 3/5Answerer confidence 3/5
isch voornamelijk voor woorden uit het Hoogduits, iek voornamelijk voor woorden uit de Romaanse tale


Explanation:
ik denk dat dat de voornaamste reden is.
De uitgang -isch is ontleend aan het hoogduitse -isch, terwijl -iek ontleend is aan Frans -ique, Latijn -icus en Grieks -ikos

Zie de dikke vandalen. De regel is niet helemaal weaterdicht. Hij wordt bevestigd door de uitzonderingen.

Henk Peelen
Netherlands
Local time: 19:12
Native speaker of: Native in DutchDutch
PRO pts in pair: 53
Login to enter a peer comment (or grade)

1 hr   confidence: Answerer confidence 4/5Answerer confidence 4/5
[zie onder]


Explanation:
Uit de Algemene Nederlandse Spraakkunst:

'Met het onbeklemtoonde achtervoegsel -isch, uitgesproken als ies, worden van van oorsprong niet-Nederlandse, veelal 'geleerde' woorden, adjectieven afgeleid als:
agogisch, algebraïsch, automatisch, despotisch, dialectisch, organisch, telefonisch, vulkanisch.

Gewoonlijk valt een deel van het grondwoord weg: bij woorden op -ie, -iek, -ica of op sjwa, komt -isch daarvoor in de plaats, bijv.
historisch, ironisch, melodisch, filologisch; ethisch, romantisch, semantisch; esthetisch, logisch; typisch.

Een vorming op basis van een Nederlands woord is afgodisch. Een afwijkende vorm is kameleontisch (van kameleon), evenals het van een eigennaam afgeleide napoleontisch.

Het achtervoegsel -isch draagt niet zelf het woordaccent, maar trekt dit in de regel wel naar de aan -isch voorafgaande lettergreep toe, vergelijk bijv. agitátor - agitatórisch (met verandering in de klinker), álfabet (ook wel: alfabét) - alfabétisch (met verandering in de klinker), álgebra - algebráïsch, álcohol - alcohólisch (met verandering in de klinker), próza - prozáïsch .

Volgens dit type worden onder meer heel wat adjectieven gevormd van substantieven op -ist(e), bijv. calvinistisch, communistisch, feministisch, naturalistisch, zionistisch en dergelijke, en naar analogie hiervan: arbeideristisch (allemaal woorden die als pendant een substantief op -isme hebben: feminisme, naturalisme, enzovoort). Verder (zonder pendant op -isme) onder andere anglistisch, humoristisch, publicistisch, renaissancistisch, solistisch . Voor de overeenkomstige substantieven zie .

Naast het achtervoegsel -isch komt in een reeks ontleende woorden het klemtoon dragende -iek voor, bijv. canoniek, energiek, numeriek, periodiek, tiranniek . Soms bestaan de twee vormen naast elkaar, gewoonlijk met een betekenisverschil c.q. -nuance of een verschil in gebruikssfeer:
apostolisch - apostoliek (weinig gebruikelijk);
cholerisch - choleriek;
elektrisch - elektriek (verouderd of regionaal (in België));
fysisch ('betrekking hebbend op de natuur') - fysiek ('lichamelijk', bijv. in: fysieke uitputting );
generisch - generiek;
juridisch - juridiek (weinig gebruikelijk);
komisch - komiek (minder verfijnd);
kritisch ('beoordelend; betrekking hebbend op de kritiek') - kritiek ('ernstig, hachelijk, gevaarlijk', bijv. een kritiek ogenblik ; maar ook in deze betekenis: kritische temperatuur , kritische massa en andere);
logistisch ('betrekking hebbend op de mathematische logica') - logistiek ('met betrekking tot de logistiek');
melancholisch - melancholiek;
metallisch (vooral in scheikunde en natuurkunde gebruikelijk) - metalliek;
metrisch ('met betrekking tot het metrum, de metriek') - metriek (in: het metrieke stelsel );
mystisch (alleen in de betekenis 'geheimzinnig, raadselachtig') - mystiek ('betrekking hebbend op de mystiek');
organisch - organiek (in: organieke wetten, de organieke getalsterkte);
symbolisch - symboliek (weinig gebruikelijk).'

Referentie: zie onder (deze info is te vinden als je bij 'zoeken' "-isch" intikt).


    Reference: http://oase.uci.kun.nl/~ans/
    Reference: http://www.taaldatabanken.com/index.htm?tzb~http://www.taald...
Antoinette Verburg
Netherlands
Local time: 19:12
Native speaker of: Native in DutchDutch
PRO pts in pair: 75
Grading comment
Beste Mirror,

Ontzettend bedankt voor de uitleg! Geweldig, dat had ik nooit verwacht. Ook goed om te weten hoe ik een volgende keer zelf zulke info kan vinden op het net (-isch intikken, dat kwam wel in mijn hoofd op, maar niet als een goed middel om een antwoord te vinden haha)

Groeten, Sophia Berkati
Login to enter a peer comment (or grade)




Return to KudoZ list


KudoZ™ translation help
The KudoZ network provides a framework for translators and others to assist each other with translations or explanations of terms and short phrases.



See also: