Çevirmen aynı zamanda bir (gizli) yazar(mı)dır
Thread poster: Emin Arı

Emin Arı  Identity Verified
Turkey
Local time: 13:51
Member
English to Turkish
+ ...
Aug 14, 2009

Bir çevirmenin, daha doğrusu iyi bir çevirmenin, aynı zamanda gizli bir yazar olduğunu düşünüyorum. Geçmişte bir çok yazar çeviri de yapmışlardır. Aklımda bariz bir örnek yok ama bir çok klasiğin bu şekilde çevrildiğini anımsıyorum.

Toplumda çevirmenliğe dair bir yanlış anlama var. Çeviri işini, yabancı kelimeyi ana dildeki karşılığı ile değiştirilmesi olarak görüyorlar. Yani elde sözlük ya da çevrimiçi bir sözlük, bir tür find and replace işlemi sanılıyor. Elbette böyle bir şey olsaydı Google translation çoktan işimizi elimizden almıştı.

Her ne kadar kaynak metinle sınırlandırılmış olsak da, son tahlilde çevirinin kalitesi, çevirmenin hedef dildeki yeteneğine ve hakimiyetine bağlı. Kaynak metnin, hedef dilde yeniden YAZILMASI işlemi, öyle ya da böyle bir yazınsal yeteneği, daha doğrusu gizli bir yazarlığı gerektirdiğini düşünüyorum.

Siz değerli meslektaşlarımın bu konudaki düşüncelerini bilmek isterim.

Bol kazançlar ve esenlikler dileğiyle...


 

Adnan Özdemir  Identity Verified
Turkey
Local time: 13:51
Member (2007)
German to Turkish
+ ...
Bence kesinlikle öyledir... Aug 14, 2009

Aklıma hemen Gabriel Garcia Marquez ve Şadan Karadeniz geliyor. O büyülü gerçekliği kim daha iyi anlatabilirdi ki... Daha sonra Trevanian ve eserlerinin Türkçesi... Daha sonra Milan Kundera ve eserlerinin Türkçesi... Charles Bukowski ve eserlerinin Türkçesi Avi Pardo....

Şahsen ben bu eserleri dilimize kazandıran meslektaşlarımız olmasaydı, orjinalinden bile okusam aynı lezzeti alamazdım diyorum. Çünkü Türkçemiz büyülü bir dil...

Saygılar, selamlar

A.Ö.K


 

Özden Arıkan  Identity Verified
Germany
Local time: 11:51
Member
English to Turkish
+ ...
Bu konu ne kadar vurgulansa azdır Aug 14, 2009

Merhaba Emin Bey,

Bu düşünceye katılıyorum ve hatta, özellikle yeni başlayanlar açısından, bunun önemi ne kadar vurgulansa azdır diye düşünmekteyim.

"Toplumda çevirmenliğe dair yanlış anlama" derken, toplum ile çevirmen olmayanları kastediyorsanız, bu iyimserlik olur. Hedef dilde yazma becerilerinin önemini çevirmenler de gözardı edebiliyor ve aynen tarif ettiğiniz gibi bakabiliyorlar. Oysa çevirmenin her şeyden önce, hedef dilinde kusursuz, çok yüksek bir düzeyde, profesyonel yazı yazma becerilerini geliştirmesi gerekiyor. Bu, yani hedef dil, anadil olduğu için de çoğu zaman zaten doğal olarak bilinen, öğrenilmesi, geliştirilmesi gerekmeyen bir şey olarak düşünülüyor. Bu konuda o kadar çok yanlış anlama, "şehir efsanesi" var ki. Yazı yazma bir yetenek, Allah vergisi, eğitimli her insanın kendiliğinden yapacağı bir şey değil; tersine ciddi bir çaba ve disiplin gerektiriyor, belli teknikleri öğrenmeyi ve sürekli alıştırma yapmayı gerektiriyor. Yazım kılavuzu ve sözlük cahillerin, yazı yazmasını bilmeyenlerin kullanacağı şeyler değil; tersine, işi yazı yazmayı içeren insanın her an elinin altında bulundurması gereken kaynaklar. İnsan forumlarda falan yalapşap yazsa da, işi söz konusu olunca oturur düzgün yazar, hiç değil; tersine, insan yazı yazmayı ya biliyordur ya bilmiyordur. Biliyorsa yapar, yapmıyorsa da bilmiyor demektir. Tatil yaparken plajda boğulan yüzme şampiyonu olabilir mi? Daha öyle çok yanlış anlama var ki bu konuda, saymakla bitmez.

Bunların yalnızca edebiyat çevirisi için geçerli veya önemli olduğunu da düşünmüyorum. Her metin türü için geçerli. Sonuçta bir metinle amaçlanan, onu okuyacak olanın zihninde ve eylemlerinde bir değişiklik başlatmaktır: Bir konudaki görüşlerini zenginleştirmek veya değiştirmek, belli bir konuda duygu, kanaat, kavrayış, bilgi oluşturmak. Veya o sokağa girmeyip öbür yoldan ilerlemesini sağlamak, fişi prize taktırmak, şuradaki bağlantıyı tıklattırmak kadar basit bir şey de olabilir bu. Ama ne olursa olsun, bunu gerçekleştirebilmek için okuyanın mesajı anlamasını sağlamak gerekir. Kötü yazılmış bir mesaj da anlaşılamayabilir, yanlış anlaşılabilir, istenen değişikliği sağlayamayabilir. Bu kadar basit. Dolayısıyla yazı yazma becerileri, hangi alanda iş yapıyor olursa olsun, her çevirmen için elzem.

"Gizli yazarlık" kavramına da katılıyorum ve bence çok güzel ifade etmişsiniz. Çevirmen, bir başkasına ait olan sözün emanetçisi. Yani kendi gizli kalmak, araya girmekten kaçınmak durumunda. Çeviride sadakat denen şey de budur sanıyorum. Bu da yine Allah vergisi işte, olursa oluverecek olan bir şey değil, sürekli pratik yaparak edinilebilecek bir disiplinin sonucu ve sürekli olarak da geliştirilmesi gereken bir şey.


 

Onur Güngör
Turkey
Local time: 13:51
English to Turkish
+ ...
Her çevirmen yazar, her yazar da çevirmen değildir... Aug 16, 2009

Selamlar.

Elbette bahsedilenler gibi iki (hatta daha fazla) karpuzu bir koltuk altında taşıyanlar var. Bu örneklere Oruç Aruoba' yı da ekleyebiliriz Almanca-Türkçe-İngilizce üçlüsü arasında yaptığı çevirilerle.

Fakat ben her çevirmenin aynı zamanda yazar olabileceğine inanmamaktayım. Zira iyi bir yazar olmak için aynı zamanda hayal gücü, konular arası bağlantı kurabilme ve bunların dışında şu anda aklıma gelmeyen birçok özellik gerekiyor. Hakeza çevirmen olmak için de herhangi bir ikinci dile kendi dili kadar hakim olmak.

Bu yüzden bu sava katılmadığımı belirtmeliyim...


 

Özden Arıkan  Identity Verified
Germany
Local time: 11:51
Member
English to Turkish
+ ...
Yazarı dar anlamda düşünmeyin Aug 17, 2009

translationur wrote:
Fakat ben her çevirmenin aynı zamanda yazar olabileceğine inanmamaktayım. Zira iyi bir yazar olmak için aynı zamanda hayal gücü, konular arası bağlantı kurabilme ve bunların dışında şu anda aklıma gelmeyen birçok özellik gerekiyor. Hakeza çevirmen olmak için de herhangi bir ikinci dile kendi dili kadar hakim olmak.

Bu yüzden bu sava katılmadığımı belirtmeliyim...


Yazar ile kastedilen "müellif" değil; yazı yazma işine profesyonel düzeyde vâkıf kimse.
En azından ben öyle anlıyorum.


 

Adnan Özdemir  Identity Verified
Turkey
Local time: 13:51
Member (2007)
German to Turkish
+ ...
Özden Hanıma katılıyorum... Aug 17, 2009

Yazarı dar anlamda anlamamak gerekir.

Bence.

Saygılar, selamlar

A.Ö.K


 

Onur Güngör
Turkey
Local time: 13:51
English to Turkish
+ ...
İlk yazıya hitaben... Aug 18, 2009

Selamlar

Özden Hanım' ın ve Adnan Bey' in söyledikleri doğrudur fakat ben yazdıklarımı ilk yazıya hitaben yazmıştım.

Saygılar, sevgiler...


 

Veruca
Local time: 13:51
English to Turkish
Valla ben de çevirmen gizli bir yazar mıdır denilince, Aug 21, 2009

bildiğimiz "yazar" anlıyorum. Agatha Cristi filan gibi yani.icon_smile.gif Evet bence çevirmen gizli bir yazardır. Zaten şöyle bir baktığımızda, birçok Türk yazar işe çevirmenlikle başlamıştır. Örnek verecek olursak: İpek Ongun, Solmaz Kamuran, Nihal Yeğinobalı... Başka da aklıma gelmiyor.icon_biggrin.gif Gerçi Nihal Yeğinobalı önce çeviri mi yaptı, yoksa Genç Kızlar'ı mı yazdı onu da tam olarak bilmiyorum ya neyse...

Ne diyorduk... Evet, çevirmen gizli bir yazardır. Ama ben şunu anlamış değilim: Yazarlık kabiliyeti, yani doğuştan gelen bir yeteneği olanlar mı çevirmenlik yapabiliyor; yoksa çevirmenlik yapmak mı yazma yeteneğini geliştiriyor ve yazar olma yolunda ilerletiyor?

Bunun cevabını pek değerli, tecrübeli meslektaşlarımdan bekliyorum.

Saygılar...

[Edited at 2009-08-21 11:43 GMT]


 

MeA
Czech Republic
Local time: 11:51
Czech to Turkish
+ ...
Teknik çeviriler Aug 21, 2009

Belki biraz konuyu saptırıyorum ama teknik çevirilerde de biraz yazar olmak gerekebiliyor. Birçok şirket teknik yazardan tasarruf ediyor, mühendis veya teknik elemanlar da haliyle her zaman pek dile yatkın olmuyor. Paragraf uzunluğunda garip cümleler, pek anlaşılamayan tanımlar vb. ile oldukça sıkça karşılaşıyorum. Bence burada hedef çevirinin kaynak metinden daha "iyi" (anlaşılır ve dil kurallarına uygun olması). Bunun örneklerini de birkaç kez gördüm ve tanımadığım meslektaşlarıma hayran kaldım. Şöyle ki: çeviri birçok dile çevrilmek üzere Çek Cumhuriyeti'nde bir ajansa veriliyor. Önce Çekçe'ye çevirtiyorlar, sonra bana çevirinin çevirisini yapmam üzere gönderiyorlar. Tabii ki hatalı bir yaklaşım. Farkına varır varmaz ya kendim internetten aslını buluyorum veya ajanstan istiyorum (İngilizce veya Almanca metinlerde, ki şimdiye dek hepsi öyleydi). Metnin çeviri olduğu genelde kokusundan hemen anlaşılıyor, ancak bazen metnin sonuna doğru bir yerde huylanıp aradığımda uyandım bir çeviri çevirdiğime. Bu durumlarda sıkça çeviri gerçekten de kaynak metinden anlaşılırlık olsun, gramer olsun daha kaliteliydi. Açıkçası bu anonim meslektaşlarımı kendime örnek almaya çalışıyor ve konuyu iyice kavrayıp kaynak metinlerde olabilen mantık hatalarını düzeltmeye çabalıyorum. Yani aslında bir nevi teknik yazarlık. Ama tabii ki her şeyin sınırları var, kaynak metinden tamamen kopup aklınca yeniden yazmaya çevirmenlik denilemez. Belki de kaliteli bir teknik çevirmenin önde gelen özelliği bu sınırları tanıyarak yine de anlaşılır metinler üretebilmektir, ne dersiniz?

 


To report site rules violations or get help, contact a site moderator:


You can also contact site staff by submitting a support request »

Çevirmen aynı zamanda bir (gizli) yazar(mı)dır

Advanced search







WordFinder Unlimited
For clarity and excellence

WordFinder is the leading dictionary service that gives you the words you want anywhere, anytime. Access 260+ dictionaries from the world's leading dictionary publishers in virtually any device. Find the right word anywhere, anytime - online or offline.

More info »
SDL Trados Studio 2019 Freelance
The leading translation software used by over 250,000 translators.

SDL Trados Studio 2019 has evolved to bring translators a brand new experience. Designed with user experience at its core, Studio 2019 transforms how new users get up and running, helps experienced users make the most of the powerful features, ensures new

More info »



Forums
  • All of ProZ.com
  • Term search
  • Jobs
  • Forums
  • Multiple search