Pages in topic:   [1 2 3] >
Terc├╝me Tarihimiz
Thread poster: Serkan Do─čan

Serkan Do─čan  Identity Verified
Turkey
Local time: 17:33
Turkish to English
+ ...
Dec 10, 2004

Bu konuyu Terc├╝me Tarihimiz hakk─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ bilgilendirme ve payla┼č─▒mlar yapabilmemiz umuduyla a├žt─▒m. ├çok yak─▒nda Terc├╝me Tarihimize ili┼čkin birtak─▒m yaz─▒lar─▒ s─▒ras─▒yla ekleyece─čim.. Arkada┼člar─▒n kat─▒l─▒m─▒n─▒ bekliyorum...

 

Baybars Araz  Identity Verified
Local time: 17:33
English to Turkish
+ ...
itiraz─▒m var... Dec 10, 2004

bu konu ba┼čl─▒─č─▒n─▒n liderinin Adil Bey olmas─▒n─▒ talep ediyorumicon_smile.gif

 

Serkan Do─čan  Identity Verified
Turkey
Local time: 17:33
Turkish to English
+ ...
TOPIC STARTER
Liderlik Dec 10, 2004

Baybars bey, ben liderlikten ├žok uza─č─▒m, ve elbette ki iki as─▒rl─▒k tecr├╝besiyle, bu liderlik en ├žok Adil Bey'e yak─▒┼č─▒r

Baybars Araz wrote:

bu konu ba┼čl─▒─č─▒n─▒n liderinin Adil Bey olmas─▒n─▒ talep ediyorumicon_smile.gif


 

Serkan Do─čan  Identity Verified
Turkey
Local time: 17:33
Turkish to English
+ ...
TOPIC STARTER
Cumhuriyet ve yeni k├╝lt├╝r politikas─▒ Dec 10, 2004

Cumhuriyet T├╝rkiyesinin ├ža─čda┼čla┼čma at─▒l─▒mlar─▒ aras─▒nda y├Ântemli ├ževiri ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n yeri, ├žok ├Ânemli ve ├žok sayg─▒nd─▒r. Atat├╝rk Devrimlerinin imzas─▒n─▒ ta┼č─▒yan yak─▒n tarihimizde bu, art─▒k tart─▒┼čmas─▒z bir ger├žektir; bu ger├že─či ne s├Âz├╝ edilen ├žal─▒┼čmalar─▒n h─▒z─▒n─▒n ilk y─▒llara oranla d├╝┼čm├╝┼č olmas─▒, ne de g├╝n├╝m├╝zde ├ževirmenlik u─čra┼č─▒n─▒ ve ├ževirmenleri aktarmac─▒l─▒k ba─člam─▒nda ele al─▒p k├╝├ž├╝msemeye yeltenen s├Âzde ayd─▒nlar─▒n varl─▒─č─▒ buland─▒rabilir.

Tarihimizde ├ževiri ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n yo─čunla┼čmas─▒, Tanzimatla ba┼člar; ancak k├╝lt├╝r ve d├╝┼č├╝nce ya┼čam─▒m─▒z─▒n ge├žmi┼činde en etkin ├ževiri hareketinin ba┼člang─▒├ž tarihi, 1940 y─▒l─▒na rastlar. ├ľnce bu hareketin haz─▒rlay─▒c─▒ evresi ├╝zerinde biraz dural─▒m.

Bu haz─▒rlay─▒c─▒ evre, 1930lar T├╝rkiyesinde Atat├╝rk├╝n ikili ├žal─▒┼čmalar─▒yla ba┼člar. Bir yandan T├╝rk Dil Kurumu ve T├╝rk Tarih Kurumu kurulur. T├╝rk Tarih Kurumunun amac─▒, yeni toplumun tarih bilincine kavu┼čmas─▒n─▒, T├╝rklerin ve Anadolunun tarihinin ├ža─čda┼č bir anlay─▒┼čla, bu toplumun insanlar─▒ taraf─▒ndan yaz─▒lmas─▒n─▒ sa─člamakt─▒r. ├ç├╝nk├╝: Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunun tarih├žileri bu insanlar─▒n ne hayat hikayesini anlatm─▒┼č, ne de niteliklerini dile getirmi┼člerdi. Onlar─▒ bir topluluk olarak bile tan─▒m─▒yorlard─▒ ├ž├╝nk├╝... T├╝rkiyenin tarihini yeni ba┼čtan dile getirmek ve bamba┼čka bir a├ž─▒dan, bir vatan ve millet olarak dile getirmek gerekiyordu... (Azra Erhat, yay─▒nlanmam─▒┼č an─▒lar─▒n─▒n G├╝lleylaya An─▒lar ba┼čl─▒─č─▒n─▒ ta┼č─▒yan birinci b├Âl├╝m├╝nden). T├╝rk Dil Kurumunun kurulu┼č nedenine gelince: Ortada bir tarih olmad─▒─č─▒ gibi, bir T├╝rk dili de yoktu... daha do─črusu bir T├╝rk dili vard─▒, ama ─░stanbul Osmanl─▒cas─▒ onu yads─▒m─▒┼č, unutulmas─▒ i├žin elinden geleni yapm─▒┼č, g├Âr├╝lmez bir k├Â┼čeye atm─▒┼čt─▒ can─▒m Yunusumuzun dilini, can─▒m Anadolu T├╝rk├žesini... bunca y├╝zy─▒l g├Âzden ─▒rak tutulan ger├žek T├╝rk├žeyi ├Ân plana almak, bir de y├╝zy─▒llarca uygarl─▒k ve k├╝lt├╝r geli┼čiminden uzak kald─▒─č─▒m─▒z i├žin s├Âzl├╝─č├╝m├╝ze girmemi┼č s├Âzc├╝kleri ├Âzt├╝rk├že k├Âklerden t├╝retmek, yeni yeni k├Âkenler bulup ├ž─▒karmak gerekiyordu... (Azra Erhat, a.g.e.)

Atat├╝rk, T├╝rk tarihine ve diline bilimsel d├╝zeyde e─čilmek diye ├Âzetleyebilece─čimiz bu giri┼čimlerini Bat─▒y─▒ ileriye g├Ât├╝rm├╝┼č d├╝┼č├╝nce ve k├╝lt├╝r miras─▒yla en yo─čun d├╝zeyde ili┼čki kurma ├žabalar─▒yla tamamlam─▒┼čt─▒r. 1933teki ├╝niversite reformunun hemen ard─▒ndan ba┼čta Naziler y├Ânetimindeki Almanyadan ayr─▒lmak zorunda kalan bilim adamlar─▒ olmak ├╝zere- yabanc─▒ bilim adamlar─▒n─▒n T├╝rkiyeye ├ža─čr─▒lmalar─▒, ├╝niversitelerimizdeki filoloji b├Âl├╝mlerinin a├ž─▒lmas─▒, 1937 y─▒l─▒nda d├╝zenlenen ─░kinci Tarih Kongresine d├╝nyan─▒n ├že┼čitli ├╝lkelerinden uzmanlar─▒n davet edilmeleri ve benzeri giri┼čimler, bu ├žabalar─▒n de─či┼čik uygulamalar─▒d─▒r.

├çeviri alan─▒nda Atat├╝rk├╝n d├╝nyaya a├ž─▒lma ├Ânerilerinin somut sonu├žlar vermesi ise epey erken bir d├Âneme rastlar. Cumhuriyetin ilan─▒ndan hemen sonra, 1924 y─▒l─▒nda Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak Telif ve Terc├╝me Heyeti kurulur. Bu heyetin g├Ârevi, T├╝rk ulusal kitapl─▒─č─▒n─▒n ve ├Â─čretim kurumlar─▒n─▒n gereksindi─či ├ževirileri haz─▒rlamakt─▒r. Telif ve Terc├╝me Heyeti, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ 1926 y─▒l─▒nda Milli Talim ve Terbiye Dairesinin kurulu┼čuna kadar s├╝rd├╝r├╝r.

Devletin bu giri┼čimlerine ko┼čut olarak ve bu giri┼čimlerin genelde yaratt─▒─č─▒ elveri┼čli ortam─▒n etkisiyle, ├ževiri yay─▒nlar─▒ alan─▒nda ├Âzel ├žabalar ba┼člar. Bunlar aras─▒nda Remzi Kitabevinin giri┼čimi, Cumhuriyet d├Ânemi ├ževiri tarihimiz i├žin ├žok b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. Remzi Kitabevi, 1939dan sonra, yani I. Te┼čriyat Kongresinin toplanmas─▒ndan epey ├Ânce, Mustafa Nihat ├ľz├Ân├╝n y├Ânetimindeki bir ekiple D├╝nya Muharrirlerinden Terc├╝meler Serisini ba┼člat─▒r. 1946da bu seride yay─▒mlanan d├╝nya klasiklerinin say─▒s─▒ elliyi bulmu┼čtur. A. France, A. Gide, M. Gorki, F.M. Dostoyevski, A. Maurois, Gogol, ┼×olohof, O. Wilde, O. Henry, K. Hamsun ve P. ─░strati, o d├Ânemde dilimize ├ževrilen yazarlar─▒n yaln─▒zca birka├ž─▒d─▒r. Nasuhi Baydar, H├╝seyin Cahit Yal├ž─▒n, Mustafa Nihat ├ľz├Ân, ┼×erif Hulusi, Hasan Ali Ediz, Ya┼čar Nabi Nay─▒r, Sabri Esat Siyavu┼čgil gibi adlar, s├╝rekli ├ževirmenler aras─▒ndad─▒r.

1940lara gelinirken T├╝rkiye, art─▒k tarihinin en kapsaml─▒ ve en etkili ├ževiri hareketinin e┼či─čindedir.


[Edited at 2004-12-13 06:52]


 

Serkan Do─čan  Identity Verified
Turkey
Local time: 17:33
Turkish to English
+ ...
TOPIC STARTER
Terc├╝me B├╝rosu Dec 10, 2004

1939 sonbahar─▒nda Birinci Ne┼čriyat Kongresi toplan─▒r; kongrede d├╝nya klasiklerinin dilimize ├ževrilmesi ve Devlet eliyle bast─▒r─▒lmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒l─▒r. 1940 y─▒l─▒nda da bu ama├žla Maarif Vekaleti b├╝nyesinde bir Terc├╝me B├╝rosu kurulur. Terc├╝me B├╝rosuÔÇÖnun en temel hedefi, ├ževiri alan─▒ndaki geli┼čig├╝zelli─če son vermek ve d├╝nya klasiklerinin ├ževrilmesi i┼činin, Devlet deste─činde, belli bir plan do─črultusunda y├╝r├╝t├╝lmesidir. ─░lk alt─▒ y─▒l boyunca ├Ânce Nurullah Ata├žÔÇÖ─▒n, daha sonra da Sabahattin Ey├╝bo─čluÔÇÖnun y├Ânetiminde ├žok yo─čun ├ževiri ├žal─▒┼čmalar─▒ ger├žekle┼čtirilir. Maarif Vekili Hasan Ali Y├╝celÔÇÖin bakanl─▒ktan ayr─▒lmas─▒ndan sonra tempo biraz d├╝┼čerse de, ├ževiri ├žal─▒┼čmalar─▒ s├╝rer. 1958ÔÇÖe kadar, yani on sekiz y─▒lda Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ klasikleri aras─▒nda bine yak─▒n kitap ├ž─▒kar.

Terc├╝me B├╝rosuÔÇÖnun ikinci temel hedefi, bir Terc├╝me dergisinin ├ž─▒kar─▒lmas─▒d─▒r. Derginin 19 May─▒s 1940 tarihinde ├ž─▒kan ilk say─▒s─▒ndaki ├Âns├Âz├╝nde Hasan Ali Y├╝cel, ├ž─▒kar─▒l─▒┼č nedenini ve ama├žlar─▒n─▒ ┼č├Âyle a├ž─▒klar: ÔÇť... K├╝lt├╝r tan─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒n fikri manzaras─▒ her zaman ve her yerde, dil ve yaz─▒l─▒ eser al─▒┼čveri┼či ile olmu┼čtur; bizde de ayn─▒ hal vaki oluyor. Terc├╝me; zihni, fikri ve medeni bir intibak oldu─čuna g├Âre, g├╝n g├╝nden daha m├╝tekamil bir ÔÇśana diline nakilÔÇÖ hareketi bizde de tekevv├╝n etmi┼čtir. M├╝nevverlerimiz, kendi aralar─▒nda verimli bir birle┼čme yapamad─▒klar─▒ ve bu i┼člerde ba┼čka memleketlerde b├╝y├╝k m├╝esseriyeti olan na┼čirlerin bilgili ├Ânayak olu┼člar─▒na imkan bulunmad─▒─č─▒ i├žin terc├╝me davam─▒z bir t├╝rl├╝ rasyonel bir tertibin zincirini takip edemedi. Hususi te┼čebb├╝s ve te┼čekk├╝llerle v├╝cut bulmas─▒ temenniye ├žok lay─▒k olan bu b├╝y├╝k k├╝lt├╝r davas─▒n─▒n devlet eline intikali, bu sebeplerle bir zaruret olmu┼čtur. ÔÇô Maarif Vekilli─čiÔÇÖnin terc├╝me i┼či ile ciddi surette me┼čgul olu┼ču, bu hareketin devlet kadrosu d─▒┼č─▒nda inki┼čaf─▒na bir ba┼člang─▒├ž olmak i├žindir. Bir as─▒rd─▒r nice nice eserleri terc├╝me ve basma i├žin emek verildi─či halde, d├╝nya ┼čaheserlerinden ba┼čl─▒calar─▒n─▒n milli k├╝t├╝phanemizde bulunmay─▒┼č─▒, geli┼čig├╝zel ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒n en kuvvetli, fakat en ac─▒kl─▒ bir delilidir... Terc├╝me, bizim nazar─▒m─▒zda, mekanik bir nakil hareketi de─čildir. Herhangi bir eser, ana dile ge├žirilmi┼č say─▒labilmek i├žin bu i┼či yapan─▒n, m├╝ellifin zihniyetini benimsemesi, daha do─črusu m├╝ellifin mensup oldu─ču cemiyetin k├╝lt├╝r ruhuna ger├žekten n├╝fuz etmesi laz─▒md─▒r. B├Âyle olunca da o cemiyetten alaca─č─▒ mefhumlarla kendi cemiyetinin fikir hazinesini zenginle┼čtirmesi tabiidir. Bunun i├žindir ki ana dilimizin, bu inzibatl─▒ fikir ├žal─▒┼čmalar─▒ ile, yepyeni tekam├╝l imkanlar─▒ kazanaca─č─▒na inanmaktay─▒z. Her anlay─▒┼č bir yaratma oldu─čuna g├Âre, iyi bir m├╝tercim, b├╝y├╝k bir m├╝ellif k─▒ymetindedir. ÔÇô Muayyen kitaplar─▒n terc├╝mesi te┼čebb├╝s├╝ yan─▒nda bizzat terc├╝menin ne oldu─ču ve nas─▒l olmas─▒ laz─▒m gelece─či hakk─▒nda bizden ba┼čka milletlerin bu hususta neler yapt─▒klar─▒n─▒ da g├Âr├╝p g├Âstererek terc├╝me i┼čine bir istikamet ve h─▒z vermeyi ihmal etmedik. Terc├╝me mecmuas─▒n─▒ bu maksatla T├╝rk m├╝nevverlerine akdim ediyoruz ve kendilerini bu vas─▒fta sayanlar─▒ bize yard─▒ma davet ediyoruz.ÔÇŁ

├çeviri ├Ârneklerine metinlerin as─▒llar─▒ ile birlikte yer veren Terc├╝me Dergisi, ├ž─▒kt─▒─č─▒ s├╝rece ger├žek bir ├ževiri okulu niteli─či ta┼č─▒d─▒. Azra Erhat, bir yaz─▒s─▒nda Terc├╝me B├╝rosu ve Terc├╝me Dergisi konusunda ┼ču de─čerlendirmeyi yapar: ÔÇťTERC├ťME B├ťROSU, TERC├ťME Dergisi ve klasikler ├ževirileri T├╝rkiyeÔÇÖde bir ├ž─▒─č─▒r a├žm─▒┼čt─▒r... B ├ž─▒─č─▒r k├╝lt├╝r ve edebiyat─▒m─▒zda yenilik getirmekle, dilimizi bi├žimlendirmekle kalmad─▒, yay─▒n hayat─▒m─▒z─▒ da bir d├╝zene soktu, bilimde metne ve somut ger├že─če dayan─▒lmas─▒na yol a├žt─▒, d├╝nya d├╝┼č├╝n├╝, yaz─▒n─▒ ve sanat─▒ ile al─▒┼čveri┼če koydu T├╝rk ayd─▒n─▒n─▒ ve sanat├ž─▒s─▒n─▒. Yazara ve okura bir kitap ahlak─▒ a┼č─▒lad─▒...ÔÇŁ (Azra ErhatÔÇÖ─▒n TERC├ťME B├ťROSU ba┼čl─▒kl─▒ bu makalesi i├žin bak. A. Erhat, Sevgi Y├Ânetimi, ├ça─čda┼č Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul 1978; Yazko ├çeviri, say─▒ 7 / 1982).

┼×unu ├╝z├╝lerek belirtmek gerekir ki, Terc├╝me B├╝rosu ve Terc├╝me Dergisi olay─▒, yak─▒n k├╝lt├╝r tarihimizin bug├╝ne de─čin ciddiyetiyle ba─čda┼čmayacak ├Âl├ž├╝de y├╝zeysel irdelenmi┼č bir olgusudur. Bu denli yo─čun ba┼člat─▒lm─▒┼č ve ├╝retken bi├žimde s├╝rd├╝r├╝lm├╝┼č bir giri┼čimin etkilerinin ve ├že┼čitli yans─▒malar─▒n─▒n, tez ve monografiler d├╝zeyinde ele al─▒nm─▒┼č olmas─▒, k├╝lt├╝r tarihimizin ya┼čayan bir b├Âl├╝m├╝ olarak g├╝ndemde tutulmas─▒ gerekirdi. Oysa 1940ÔÇÖdan sonraki ku┼čaklar─▒n bu hareketi ÔÇôo da bir rastlant─▒ sonucu duymu┼č ya da okumu┼člarsa!ÔÇö tan─▒yabilmek i├žin yapabilecekleri tek ┼čey, da─č─▒n─▒k ve yetersiz kaynaklara gitmek, bir de art─▒k ├žok zor eri┼čilebilen eski Terc├╝me Dergisi say─▒lar─▒n─▒n pe┼čine d├╝┼čmektir.


[Edited at 2004-12-13 06:52]


 

Serkan Do─čan  Identity Verified
Turkey
Local time: 17:33
Turkish to English
+ ...
TOPIC STARTER
1950'ler ve sonras─▒ Dec 10, 2004

Terc├╝me Dergisinin yay─▒n─▒na son verilmesinden sonra, uzun s├╝re benzeri bir giri┼čime rastlanmad─▒. Terc├╝me B├╝rosunun da─č─▒t─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan, Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒n─▒n yay─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒ da h─▒z─▒n─▒ giderek yitirdi. Klasiklerin yay─▒nlanmas─▒ i┼či, o noktadan sonra ├Âzel yay─▒nevlerince s├╝rd├╝r├╝ld├╝ ve g├╝n├╝m├╝zde de s├╝rd├╝r├╝lmekte. Ancak Terc├╝me Dergisinin b─▒rakt─▒─č─▒ bo┼čluk, uzun s├╝re varl─▒─č─▒n─▒ korudu. 1970li y─▒llar─▒n ortalar─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒nca ├çEV─░R─░ ad─▒ alt─▒nda bir dergiye ba┼čland─▒ysa da, h├╝k├╝met de─či┼čikli─či nedeniyle bu dergi tek say─▒yla kald─▒.

├ľzel giri┼čimcilik alan─▒nda, ba┼čta Memet Fuat─▒n y├Ânetiminde uzun y─▒llar ├ž─▒kan Yeni Dergi olmak ├╝zere, ├ževirilere yer veren, ├ževirilere (yine Memet Fuat─▒n yapt─▒─č─▒ gibi) b├╝y├╝k titizlik g├Âsteren dergiler oldu. Bu arada Memet Fuat─▒n uzun y─▒llar s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ ├žal─▒┼čmalar─▒yla (gerek Yeni Dergi, gerekse ├ževirmenlerle olan ili┼čkileri ba─člam─▒nda) De Yay─▒nevini bir t├╝r ├ževiri okuluna d├Ân├╝┼čt├╝rm├╝┼č oldu─čunu da ├Ânemle belirtmek gerekir. Sonradan alanlar─▒nda ├╝n yapan kimi ├ževirmenlerin ilk ├╝r├╝nleri, Yeni Dergide yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

Ancak, Terc├╝me Dergisinin yaln─▒zca ├ževiriler yay─▒mlamakla yetinmeyip, ├ževiri sorunsal─▒na uygulamas─▒ ve kuram─▒yla bir b├╝t├╝n olarak e─čilmi┼č oldu─čunu ├Ânemle an─▒msamak gerekir. Sonraki ├Âzel dergiler b├Âyle bir b├╝t├╝n├╝ ama├žlamad─▒klar─▒ndan ├Ât├╝r├╝d├╝r ki, Terc├╝menin yeri uzun s├╝re bo┼č kald─▒.


[Edited at 2004-12-13 06:52]


 

Sel├žuk Budak  Identity Verified
Local time: 17:33
English to Turkish
+ ...
Bireysel Tarih/Toplumsal Tarih Dec 10, 2004

sel├žuk budak wrote
Tekrar Merhaba Forum!icon_smile.gif


├çok ho┼č bir konu, ama ├žok s─▒k─▒┼č─▒k bir zaman be azizim.

Yine de, bir iki sat─▒r yazma k─▒┼čk─▒rtmas─▒na direnemedim.

Senin ├Ânerine bir ilave yapay─▒m: Burada bireysel tarihlere yer verilebilir. Bu son derecede ilgin├ž ve ho┼č olabilir. Bir araya getirildi─činde ise g├Âr├╝lecektir ki, asl─▒nda toplumsal tarihmi┼č.

Gecenin ilerleyen saatlerinde, kendi "bireysel tarihim" hakk─▒nda birka├ž sat─▒r yazabilirim. Terc├╝me alan─▒nda yeni olan arkada┼člar a├ž─▒s─▒ndan e─členceli ve ilgin├ž olabilir.

SB


 

Nizamettin Yigit  Identity Verified
Turkey
Local time: 17:33
Dutch to Turkish
+ ...
Yava┼č Ol Serkan bey Dec 11, 2004

Merhabalar,

Serkan bey aman yavas ol. Guzel bir konu acmissiniz. Ayni konuda gunde 3 mesaj cok. Biraz yavas post edin ki sindire sindire okuyalim...

Sevgiyle kalin

Nizamettin Yigit



[Subject edited by staff or moderator 2005-01-11 05:27]


 

sevinc altincekic  Identity Verified
Local time: 17:33
English to Turkish
+ ...
Cumhuriyet d├Âneminden ├Ânce... Dec 12, 2004

Serkan'─▒n T├╝rkiye ├çeviri tarihine Cumhuriyet D├Ânemiyle ba┼člamas─▒na biraz ┼ča┼č─▒rd─▒m do─črusu... Ondan ├Âncesi de bize ait ister istemez:)

"...Edebiyat─▒m─▒zda g├Âr├╝len roman bi├žimindeki ilk eser, Yusuf K├ómil Pa┼ča'n─▒n (├Âlm. 1875) F├ęnelon'dan ├ževirdi─či Terceme-i Telemak't─▒r (├žev. 1859; bas. 1862, 1863, 1867, 1870). Eski ├ęin┼č├ó" (divan nesri) usul├╝yle, yani yabanc─▒ s├Âzc├╝k ve kurallarla, "seci" vb. s├Âz oyunlar─▒yla y├╝kl├╝ bir dil ve anlat─▒mla ├ževrilen bu eser, dil a├ž─▒s─▒ndan Hamse-i Nerkisi, vb'ni and─▒rmas─▒ y├╝z├╝nden olacak, o ├ža─čda ├žok be─čenilmi┼č ve uzun y─▒llar okullarda ├Ârnek in┼č├ó kitab─▒ olarak okutulmu┼čtur. Kitab─▒n ba┼č─▒nda ├ževirmenin de i┼čaret etti─či gibi, eser "├Âzetlenerek" T├╝rk├že'ye aktar─▒lm─▒┼čt─▒r; yine ba┼čtaki sat─▒rlardan ├Â─črendi─čimize g├Âre, ├ževirmen, "ilk bak─▒┼čta hik├óye gibi g├Âr├╝nen" bu eseri bir "hik├óye" (roman) olarak de─čil de, "asl─▒ hikmet olan" bir "ahlak kitab─▒" diye g├Ârmektedir... Do─čulu bir anlat─▒m i├žinde de olsa, T├ťrk edebiyat─▒na ilk defa bu eserle girmi┼čtir.
Ayn─▒ eser, daha sonra, Ahmet Vefik Pa┼ča (1823-1891) taraf─▒ndan da ├ževrilmi┼čtir (1881).
Victor Hugo'dan ├Âzetlenerek ├ževrilen ve Ruzname-i Ceride-i Havadis gazetesinde tefrika edilen Ma─čdurin Hikayesi (1279 "1862", no. 480-503) Bat─▒ edebiyat─▒ndan T├╝rk├že'ye ge├žen ikinci eserdir. Sekiz y─▒l sonra ┼×emsettin sami (1850-1904) taraf─▒ndan Sefiller (1880) ad─▒yla ├ževrilen ve art─▒k o adla an─▒lagelen eserin bu ilk ├ževirisi, Yusuf K├ómil Pa┼ča'n─▒n Terceme-i Telemak'taki tutumunun tam tersine, sade bir dil ve yapmac─▒ks─▒z bir anlat─▒mla - yani o zaman─▒n gazete diliyle - kaleme al─▒nm─▒┼čt─▒r.
...
├ťnl├╝ ─░ngiliz romanc─▒s─▒ Daniel Defoe'nun Robinson adl─▒ eseri Vaka-n├╝vis Ahmet Lutfi Efendi (1816-1907) Hikaye-i RObenson (1864, 1866, 1874, 1877) ad─▒yla, Arap├ža ├ževirisinden T├╝rk├že'ye ├ževirmi┼čtir. ├çevirmenin de s├Âyledi─či gibi, eser ba┼čtan a┼ča─č─▒ "konu┼čma edas─▒ ├╝zere a├ž─▒k ifadeler ve ibareler ile" ├ževrilmi┼čtir.
Ayn─▒ eseri daha sonra ┼×emsettin Sami de Robenson (1884) ad─▒yla ├ževirmi┼čtir. ┼×emsettin Sami, ├ževirisinin ├Âns├Âz├╝nde belirtti─či ├╝zere, "yeni d├╝┼č├╝ncelerin ve ┼čimdiki ilerlemelerin k├Âhne m├╝n┼čiy├óne tarzla anlat─▒lamayaca─č─▒" d├╝┼č├╝ncesiyle, "anlat─▒m─▒ kitap ┼čivesinden kurtar─▒p konu┼čma ┼čivesine kalbetmi┼č"tir."

Daha sonraları, Chateaubriand'tan Atala, İbni Sirac-i Ahir ve Rene; Voltaire'den Hikâye-i Hikemiyye-i Mikromega; Alexandre DUmas pere'den Monte Cristo vs. diye gidiyor...

"...B├Âylece, 1860 ile 1880 aras─▒ndaki yirmi y─▒ll─▒k birinci d├Ânemde, Bat─▒ edebiyat─▒n─▒n birka├ž klasik yazar─▒n─▒n ve genellikle romantik yazarlar─▒ndan ├žo─čunun belli ba┼čl─▒ eserleri T├╝rk├že'ye ge├žirilmi┼č; roman t├╝r├╝n├╝n ├že┼čitli ├Ârnekleri T├╝rk okurlar─▒nca tan─▒nm─▒┼č oldu.
1880'le Edebiyat-─▒ Cedide toplulu─čunun kuruldu─ču 1896 aras─▒ndaki on alt─▒ y─▒lda da, Goncourt Karde┼čler, Alphonse Daudet, Emile Zola, Maupassant gibi realist ve nat├╝ralist yazarlardan ├ževiriler yap─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.
Bu d├Ânemlerde ├ževirmenlerin belli ba┼čl─▒ sorunlar─▒ndan biri, "dil" konusudur. Al─▒┼č─▒lagelen eski "in┼č├ó" tarz─▒ Bat─▒ roman─▒na uygun d├╝┼čm├╝yordu. B├Âyle bir zorlukla kar┼č─▒la┼čan kimi ├ževirmenler, "dilimizin her anlam─▒ b├╝t├╝n├╝yle ve kolayl─▒kla anlatmaya yeterli bir geni┼člikte olmad─▒─č─▒n─▒" (Recaizade Mahmut Ekrem, Atala, ├Âns├Âz) ileri s├╝r├╝yor; kimileri, "yeni d├╝┼č├╝nce ve bug├╝nk├╝ ilerlemeleri k├Âhne m├╝niy├óne tarzla anlatma olana─č─▒ bulunmad─▒─č─▒n─▒" g├Âz ├Ân├╝ne alarak, "├ževirirken eserin asl─▒ndan ayr─▒lmamay─▒, dilimizin ┼čivesi bozulur korkusuna kap─▒lmamay─▒" sal─▒k veriyor, "bu ┼čive de─či┼čikli─činin dilimizi d├╝zeltip ilerletece─čini," "Avrupa dilleriyle dilimiz aras─▒ndaki en ├Ânemli farklardan biri, s├Âz i├žindeki c├╝mle ve s├Âzc├╝klerin ba┼ča ve sona al─▒nmas─▒ndan ibaret olup, anlat─▒m─▒ kitap ┼čivesinden kurtararak konu┼čma ┼čivesine ├ževirmekle, bu fark─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒n giderilebilece─čini ve bu sayede dilimizin sadele┼čip g├╝zelle┼čece─čini" (┼×emsettin Sami, Robensoni ├Âns├Âz) s├Âyl├╝yor; kimi ├ževirmenlerimiz de, zaten "konu┼čma edas─▒ ├╝zere a├ž─▒k ifadeler ve ibareler ile" (Ahmet L├╝tfi, Hik├óye-i Robenson, ├Âns├Âz) ├ževirerek, ┼×emsettin Sami'nin "konu┼čma dilini kullanma" yolundaki ├Ânerisini ├žok daha ├Ânce uygulam─▒┼č oluyordu.
Bu d├Ânemdeki ikinci ├Ânemli sorun da, romanlar─▒n "ahlak d├╝zeltmeye" yard─▒mc─▒ oldu─ču sorunudur. Bu nokta g├Âz ├Ân├╝nde bulundurularak, eskiye ba─čl─▒ kimi yazarlar, Frenklerden birtak─▒m ahlak bozucu ┼čeyler ├ževirece─čimize, Ahl├ók-─▒ Al├ói, Makaam├ót-─▒ Hariri gibi eski eserleri okumam─▒z gerekti─čini savunuyor: Bat─▒'ya d├Ân├╝k yazarlar da, Bat─▒'dan yap─▒lacak birtak─▒m ├ževirilere ihtiyac─▒m─▒z bulundu─čunu, fakat "Frans─▒z ahlak─▒n─▒n ba┼čka, M├╝sl├╝man ahlak─▒n─▒n ba┼čka oldu─čunu, onlarda iyi say─▒lan ahlak─▒n belki de ├╝├žte ikisinin bizde zararl─▒" say─▒laca─č─▒n─▒ ileri s├╝rerek, "Frenk d├╝┼č├╝ncelerini ahalimize a┼č─▒lamamak i├žin, Avrupal─▒lar─▒n a┼čk ve alaka ├╝zerine yazd─▒klar─▒ hik├óyeleri ├ževirmemeyi," "tarih, bilim ve ahlakla ilgili olanlar─▒" ├ževirmeyi (Hayal dergisi, 1874) sal─▒k veriyordu."

Yazan: Cevdet Kudret, T├╝rk Edebiyat─▒nda Hik├óye ve Roman, Al─▒nt─▒: ├çeviri Se├žkisi I, Mehmet Rifat


 

Umit Altug  Identity Verified
Local time: 17:33
English to Turkish
+ ...
Terc├╝me tarihi demi┼čken, bir soru Dec 13, 2004

┼×unu hep merak ederdim, acaba bilen var m─▒? "Jack the Ripper"─▒ T├╝rk├žeye ilk "Kar─▒nde┼čen Jak" diye ├ževiren kim? Bence yarat─▒c─▒ bir ├ževiri. Yoksa bunu Kudoz sorusu olarak sorsam m─▒? Bakal─▒m, ba┼čka ne ├ževiri ├Ânerileri ├ž─▒kar.

Tart─▒┼čma gayet akademik d├╝zeyde giderken c─▒v─▒tmak gibi olmad─▒ in┼čallah. Napiim, seri katillere ├Âzel bir merak─▒m var.

"Yours truly"


[Edited at 2004-12-13 00:40]


 
Pages in topic:   [1 2 3] >


To report site rules violations or get help, contact a site moderator:


You can also contact site staff by submitting a support request »

Terc├╝me Tarihimiz

Advanced search







TM-Town
Manage your TMs and Terms ... and boost your translation business

Are you ready for something fresh in the industry? TM-Town is a unique new site for you -- the freelance translator -- to store, manage and share translation memories (TMs) and glossaries...and potentially meet new clients on the basis of your prior work.

More info »
Wordfast Pro
Translation Memory Software for Any Platform

Exclusive discount for ProZ.com users! Save over 13% when purchasing Wordfast Pro through ProZ.com. Wordfast is the world's #1 provider of platform-independent Translation Memory software. Consistently ranked the most user-friendly and highest value

More info »



Forums
  • All of ProZ.com
  • Term search
  • Jobs
  • Forums
  • Multiple search