Pages in topic:   [1 2 3] >
Terc├╝me Tarihimiz
Thread poster: Serkan Do─čan

Serkan Do─čan  Identity Verified
Turkey
Local time: 16:17
Turkish to English
+ ...
Dec 10, 2004

Bu konuyu Terc├╝me Tarihimiz hakk─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ bilgilendirme ve payla┼č─▒mlar yapabilmemiz umuduyla a├žt─▒m. ├çok yak─▒nda Terc├╝me Tarihimize ili┼čkin birtak─▒m yaz─▒lar─▒ s─▒ras─▒yla ekleyece─čim.. Arkada┼člar─▒n kat─▒l─▒m─▒n─▒ bekliyorum...

 

Baybars Araz  Identity Verified
Local time: 16:17
English to Turkish
+ ...
itiraz─▒m var... Dec 10, 2004

bu konu ba┼čl─▒─č─▒n─▒n liderinin Adil Bey olmas─▒n─▒ talep ediyorumicon_smile.gif

 

Serkan Do─čan  Identity Verified
Turkey
Local time: 16:17
Turkish to English
+ ...
TOPIC STARTER
Liderlik Dec 10, 2004

Baybars bey, ben liderlikten ├žok uza─č─▒m, ve elbette ki iki as─▒rl─▒k tecr├╝besiyle, bu liderlik en ├žok Adil Bey'e yak─▒┼č─▒r

Baybars Araz wrote:

bu konu ba┼čl─▒─č─▒n─▒n liderinin Adil Bey olmas─▒n─▒ talep ediyorumicon_smile.gif


 

Serkan Do─čan  Identity Verified
Turkey
Local time: 16:17
Turkish to English
+ ...
TOPIC STARTER
Cumhuriyet ve yeni k├╝lt├╝r politikas─▒ Dec 10, 2004

Cumhuriyet T├╝rkiyesinin ├ža─čda┼čla┼čma at─▒l─▒mlar─▒ aras─▒nda y├Ântemli ├ževiri ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n yeri, ├žok ├Ânemli ve ├žok sayg─▒nd─▒r. Atat├╝rk Devrimlerinin imzas─▒n─▒ ta┼č─▒yan yak─▒n tarihimizde bu, art─▒k tart─▒┼čmas─▒z bir ger├žektir; bu ger├že─či ne s├Âz├╝ edilen ├žal─▒┼čmalar─▒n h─▒z─▒n─▒n ilk y─▒llara oranla d├╝┼čm├╝┼č olmas─▒, ne de g├╝n├╝m├╝zde ├ževirmenlik u─čra┼č─▒n─▒ ve ├ževirmenleri aktarmac─▒l─▒k ba─člam─▒nda ele al─▒p k├╝├ž├╝msemeye yeltenen s├Âzde ayd─▒nlar─▒n varl─▒─č─▒ buland─▒rabilir.

Tarihimizde ├ževiri ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n yo─čunla┼čmas─▒, Tanzimatla ba┼člar; ancak k├╝lt├╝r ve d├╝┼č├╝nce ya┼čam─▒m─▒z─▒n ge├žmi┼činde en etkin ├ževiri hareketinin ba┼člang─▒├ž tarihi, 1940 y─▒l─▒na rastlar. ├ľnce bu hareketin haz─▒rlay─▒c─▒ evresi ├╝zerinde biraz dural─▒m.

Bu haz─▒rlay─▒c─▒ evre, 1930lar T├╝rkiyesinde Atat├╝rk├╝n ikili ├žal─▒┼čmalar─▒yla ba┼člar. Bir yandan T├╝rk Dil Kurumu ve T├╝rk Tarih Kurumu kurulur. T├╝rk Tarih Kurumunun amac─▒, yeni toplumun tarih bilincine kavu┼čmas─▒n─▒, T├╝rklerin ve Anadolunun tarihinin ├ža─čda┼č bir anlay─▒┼čla, bu toplumun insanlar─▒ taraf─▒ndan yaz─▒lmas─▒n─▒ sa─člamakt─▒r. ├ç├╝nk├╝: Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunun tarih├žileri bu insanlar─▒n ne hayat hikayesini anlatm─▒┼č, ne de niteliklerini dile getirmi┼člerdi. Onlar─▒ bir topluluk olarak bile tan─▒m─▒yorlard─▒ ├ž├╝nk├╝... T├╝rkiyenin tarihini yeni ba┼čtan dile getirmek ve bamba┼čka bir a├ž─▒dan, bir vatan ve millet olarak dile getirmek gerekiyordu... (Azra Erhat, yay─▒nlanmam─▒┼č an─▒lar─▒n─▒n G├╝lleylaya An─▒lar ba┼čl─▒─č─▒n─▒ ta┼č─▒yan birinci b├Âl├╝m├╝nden). T├╝rk Dil Kurumunun kurulu┼č nedenine gelince: Ortada bir tarih olmad─▒─č─▒ gibi, bir T├╝rk dili de yoktu... daha do─črusu bir T├╝rk dili vard─▒, ama ─░stanbul Osmanl─▒cas─▒ onu yads─▒m─▒┼č, unutulmas─▒ i├žin elinden geleni yapm─▒┼č, g├Âr├╝lmez bir k├Â┼čeye atm─▒┼čt─▒ can─▒m Yunusumuzun dilini, can─▒m Anadolu T├╝rk├žesini... bunca y├╝zy─▒l g├Âzden ─▒rak tutulan ger├žek T├╝rk├žeyi ├Ân plana almak, bir de y├╝zy─▒llarca uygarl─▒k ve k├╝lt├╝r geli┼čiminden uzak kald─▒─č─▒m─▒z i├žin s├Âzl├╝─č├╝m├╝ze girmemi┼č s├Âzc├╝kleri ├Âzt├╝rk├že k├Âklerden t├╝retmek, yeni yeni k├Âkenler bulup ├ž─▒karmak gerekiyordu... (Azra Erhat, a.g.e.)

Atat├╝rk, T├╝rk tarihine ve diline bilimsel d├╝zeyde e─čilmek diye ├Âzetleyebilece─čimiz bu giri┼čimlerini Bat─▒y─▒ ileriye g├Ât├╝rm├╝┼č d├╝┼č├╝nce ve k├╝lt├╝r miras─▒yla en yo─čun d├╝zeyde ili┼čki kurma ├žabalar─▒yla tamamlam─▒┼čt─▒r. 1933teki ├╝niversite reformunun hemen ard─▒ndan ba┼čta Naziler y├Ânetimindeki Almanyadan ayr─▒lmak zorunda kalan bilim adamlar─▒ olmak ├╝zere- yabanc─▒ bilim adamlar─▒n─▒n T├╝rkiyeye ├ža─čr─▒lmalar─▒, ├╝niversitelerimizdeki filoloji b├Âl├╝mlerinin a├ž─▒lmas─▒, 1937 y─▒l─▒nda d├╝zenlenen ─░kinci Tarih Kongresine d├╝nyan─▒n ├že┼čitli ├╝lkelerinden uzmanlar─▒n davet edilmeleri ve benzeri giri┼čimler, bu ├žabalar─▒n de─či┼čik uygulamalar─▒d─▒r.

├çeviri alan─▒nda Atat├╝rk├╝n d├╝nyaya a├ž─▒lma ├Ânerilerinin somut sonu├žlar vermesi ise epey erken bir d├Âneme rastlar. Cumhuriyetin ilan─▒ndan hemen sonra, 1924 y─▒l─▒nda Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak Telif ve Terc├╝me Heyeti kurulur. Bu heyetin g├Ârevi, T├╝rk ulusal kitapl─▒─č─▒n─▒n ve ├Â─čretim kurumlar─▒n─▒n gereksindi─či ├ževirileri haz─▒rlamakt─▒r. Telif ve Terc├╝me Heyeti, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ 1926 y─▒l─▒nda Milli Talim ve Terbiye Dairesinin kurulu┼čuna kadar s├╝rd├╝r├╝r.

Devletin bu giri┼čimlerine ko┼čut olarak ve bu giri┼čimlerin genelde yaratt─▒─č─▒ elveri┼čli ortam─▒n etkisiyle, ├ževiri yay─▒nlar─▒ alan─▒nda ├Âzel ├žabalar ba┼člar. Bunlar aras─▒nda Remzi Kitabevinin giri┼čimi, Cumhuriyet d├Ânemi ├ževiri tarihimiz i├žin ├žok b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. Remzi Kitabevi, 1939dan sonra, yani I. Te┼čriyat Kongresinin toplanmas─▒ndan epey ├Ânce, Mustafa Nihat ├ľz├Ân├╝n y├Ânetimindeki bir ekiple D├╝nya Muharrirlerinden Terc├╝meler Serisini ba┼člat─▒r. 1946da bu seride yay─▒mlanan d├╝nya klasiklerinin say─▒s─▒ elliyi bulmu┼čtur. A. France, A. Gide, M. Gorki, F.M. Dostoyevski, A. Maurois, Gogol, ┼×olohof, O. Wilde, O. Henry, K. Hamsun ve P. ─░strati, o d├Ânemde dilimize ├ževrilen yazarlar─▒n yaln─▒zca birka├ž─▒d─▒r. Nasuhi Baydar, H├╝seyin Cahit Yal├ž─▒n, Mustafa Nihat ├ľz├Ân, ┼×erif Hulusi, Hasan Ali Ediz, Ya┼čar Nabi Nay─▒r, Sabri Esat Siyavu┼čgil gibi adlar, s├╝rekli ├ževirmenler aras─▒ndad─▒r.

1940lara gelinirken T├╝rkiye, art─▒k tarihinin en kapsaml─▒ ve en etkili ├ževiri hareketinin e┼či─čindedir.


[Edited at 2004-12-13 06:52]


 

Serkan Do─čan  Identity Verified
Turkey
Local time: 16:17
Turkish to English
+ ...
TOPIC STARTER
Terc├╝me B├╝rosu Dec 10, 2004

1939 sonbahar─▒nda Birinci Ne┼čriyat Kongresi toplan─▒r; kongrede d├╝nya klasiklerinin dilimize ├ževrilmesi ve Devlet eliyle bast─▒r─▒lmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒l─▒r. 1940 y─▒l─▒nda da bu ama├žla Maarif Vekaleti b├╝nyesinde bir Terc├╝me B├╝rosu kurulur. Terc├╝me B├╝rosuÔÇÖnun en temel hedefi, ├ževiri alan─▒ndaki geli┼čig├╝zelli─če son vermek ve d├╝nya klasiklerinin ├ževrilmesi i┼činin, Devlet deste─činde, belli bir plan do─črultusunda y├╝r├╝t├╝lmesidir. ─░lk alt─▒ y─▒l boyunca ├Ânce Nurullah Ata├žÔÇÖ─▒n, daha sonra da Sabahattin Ey├╝bo─čluÔÇÖnun y├Ânetiminde ├žok yo─čun ├ževiri ├žal─▒┼čmalar─▒ ger├žekle┼čtirilir. Maarif Vekili Hasan Ali Y├╝celÔÇÖin bakanl─▒ktan ayr─▒lmas─▒ndan sonra tempo biraz d├╝┼čerse de, ├ževiri ├žal─▒┼čmalar─▒ s├╝rer. 1958ÔÇÖe kadar, yani on sekiz y─▒lda Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ klasikleri aras─▒nda bine yak─▒n kitap ├ž─▒kar.

Terc├╝me B├╝rosuÔÇÖnun ikinci temel hedefi, bir Terc├╝me dergisinin ├ž─▒kar─▒lmas─▒d─▒r. Derginin 19 May─▒s 1940 tarihinde ├ž─▒kan ilk say─▒s─▒ndaki ├Âns├Âz├╝nde Hasan Ali Y├╝cel, ├ž─▒kar─▒l─▒┼č nedenini ve ama├žlar─▒n─▒ ┼č├Âyle a├ž─▒klar: ÔÇť... K├╝lt├╝r tan─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒n fikri manzaras─▒ her zaman ve her yerde, dil ve yaz─▒l─▒ eser al─▒┼čveri┼či ile olmu┼čtur; bizde de ayn─▒ hal vaki oluyor. Terc├╝me; zihni, fikri ve medeni bir intibak oldu─čuna g├Âre, g├╝n g├╝nden daha m├╝tekamil bir ÔÇśana diline nakilÔÇÖ hareketi bizde de tekevv├╝n etmi┼čtir. M├╝nevverlerimiz, kendi aralar─▒nda verimli bir birle┼čme yapamad─▒klar─▒ ve bu i┼člerde ba┼čka memleketlerde b├╝y├╝k m├╝esseriyeti olan na┼čirlerin bilgili ├Ânayak olu┼člar─▒na imkan bulunmad─▒─č─▒ i├žin terc├╝me davam─▒z bir t├╝rl├╝ rasyonel bir tertibin zincirini takip edemedi. Hususi te┼čebb├╝s ve te┼čekk├╝llerle v├╝cut bulmas─▒ temenniye ├žok lay─▒k olan bu b├╝y├╝k k├╝lt├╝r davas─▒n─▒n devlet eline intikali, bu sebeplerle bir zaruret olmu┼čtur. ÔÇô Maarif Vekilli─čiÔÇÖnin terc├╝me i┼či ile ciddi surette me┼čgul olu┼ču, bu hareketin devlet kadrosu d─▒┼č─▒nda inki┼čaf─▒na bir ba┼člang─▒├ž olmak i├žindir. Bir as─▒rd─▒r nice nice eserleri terc├╝me ve basma i├žin emek verildi─či halde, d├╝nya ┼čaheserlerinden ba┼čl─▒calar─▒n─▒n milli k├╝t├╝phanemizde bulunmay─▒┼č─▒, geli┼čig├╝zel ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒n en kuvvetli, fakat en ac─▒kl─▒ bir delilidir... Terc├╝me, bizim nazar─▒m─▒zda, mekanik bir nakil hareketi de─čildir. Herhangi bir eser, ana dile ge├žirilmi┼č say─▒labilmek i├žin bu i┼či yapan─▒n, m├╝ellifin zihniyetini benimsemesi, daha do─črusu m├╝ellifin mensup oldu─ču cemiyetin k├╝lt├╝r ruhuna ger├žekten n├╝fuz etmesi laz─▒md─▒r. B├Âyle olunca da o cemiyetten alaca─č─▒ mefhumlarla kendi cemiyetinin fikir hazinesini zenginle┼čtirmesi tabiidir. Bunun i├žindir ki ana dilimizin, bu inzibatl─▒ fikir ├žal─▒┼čmalar─▒ ile, yepyeni tekam├╝l imkanlar─▒ kazanaca─č─▒na inanmaktay─▒z. Her anlay─▒┼č bir yaratma oldu─čuna g├Âre, iyi bir m├╝tercim, b├╝y├╝k bir m├╝ellif k─▒ymetindedir. ÔÇô Muayyen kitaplar─▒n terc├╝mesi te┼čebb├╝s├╝ yan─▒nda bizzat terc├╝menin ne oldu─ču ve nas─▒l olmas─▒ laz─▒m gelece─či hakk─▒nda bizden ba┼čka milletlerin bu hususta neler yapt─▒klar─▒n─▒ da g├Âr├╝p g├Âstererek terc├╝me i┼čine bir istikamet ve h─▒z vermeyi ihmal etmedik. Terc├╝me mecmuas─▒n─▒ bu maksatla T├╝rk m├╝nevverlerine akdim ediyoruz ve kendilerini bu vas─▒fta sayanlar─▒ bize yard─▒ma davet ediyoruz.ÔÇŁ

├çeviri ├Ârneklerine metinlerin as─▒llar─▒ ile birlikte yer veren Terc├╝me Dergisi, ├ž─▒kt─▒─č─▒ s├╝rece ger├žek bir ├ževiri okulu niteli─či ta┼č─▒d─▒. Azra Erhat, bir yaz─▒s─▒nda Terc├╝me B├╝rosu ve Terc├╝me Dergisi konusunda ┼ču de─čerlendirmeyi yapar: ÔÇťTERC├ťME B├ťROSU, TERC├ťME Dergisi ve klasikler ├ževirileri T├╝rkiyeÔÇÖde bir ├ž─▒─č─▒r a├žm─▒┼čt─▒r... B ├ž─▒─č─▒r k├╝lt├╝r ve edebiyat─▒m─▒zda yenilik getirmekle, dilimizi bi├žimlendirmekle kalmad─▒, yay─▒n hayat─▒m─▒z─▒ da bir d├╝zene soktu, bilimde metne ve somut ger├že─če dayan─▒lmas─▒na yol a├žt─▒, d├╝nya d├╝┼č├╝n├╝, yaz─▒n─▒ ve sanat─▒ ile al─▒┼čveri┼če koydu T├╝rk ayd─▒n─▒n─▒ ve sanat├ž─▒s─▒n─▒. Yazara ve okura bir kitap ahlak─▒ a┼č─▒lad─▒...ÔÇŁ (Azra ErhatÔÇÖ─▒n TERC├ťME B├ťROSU ba┼čl─▒kl─▒ bu makalesi i├žin bak. A. Erhat, Sevgi Y├Ânetimi, ├ça─čda┼č Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul 1978; Yazko ├çeviri, say─▒ 7 / 1982).

┼×unu ├╝z├╝lerek belirtmek gerekir ki, Terc├╝me B├╝rosu ve Terc├╝me Dergisi olay─▒, yak─▒n k├╝lt├╝r tarihimizin bug├╝ne de─čin ciddiyetiyle ba─čda┼čmayacak ├Âl├ž├╝de y├╝zeysel irdelenmi┼č bir olgusudur. Bu denli yo─čun ba┼člat─▒lm─▒┼č ve ├╝retken bi├žimde s├╝rd├╝r├╝lm├╝┼č bir giri┼čimin etkilerinin ve ├že┼čitli yans─▒malar─▒n─▒n, tez ve monografiler d├╝zeyinde ele al─▒nm─▒┼č olmas─▒, k├╝lt├╝r tarihimizin ya┼čayan bir b├Âl├╝m├╝ olarak g├╝ndemde tutulmas─▒ gerekirdi. Oysa 1940ÔÇÖdan sonraki ku┼čaklar─▒n bu hareketi ÔÇôo da bir rastlant─▒ sonucu duymu┼č ya da okumu┼člarsa!ÔÇö tan─▒yabilmek i├žin yapabilecekleri tek ┼čey, da─č─▒n─▒k ve yetersiz kaynaklara gitmek, bir de art─▒k ├žok zor eri┼čilebilen eski Terc├╝me Dergisi say─▒lar─▒n─▒n pe┼čine d├╝┼čmektir.


[Edited at 2004-12-13 06:52]


 

Serkan Do─čan  Identity Verified
Turkey
Local time: 16:17
Turkish to English
+ ...
TOPIC STARTER
1950'ler ve sonras─▒ Dec 10, 2004

Terc├╝me Dergisinin yay─▒n─▒na son verilmesinden sonra, uzun s├╝re benzeri bir giri┼čime rastlanmad─▒. Terc├╝me B├╝rosunun da─č─▒t─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan, Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒n─▒n yay─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒ da h─▒z─▒n─▒ giderek yitirdi. Klasiklerin yay─▒nlanmas─▒ i┼či, o noktadan sonra ├Âzel yay─▒nevlerince s├╝rd├╝r├╝ld├╝ ve g├╝n├╝m├╝zde de s├╝rd├╝r├╝lmekte. Ancak Terc├╝me Dergisinin b─▒rakt─▒─č─▒ bo┼čluk, uzun s├╝re varl─▒─č─▒n─▒ korudu. 1970li y─▒llar─▒n ortalar─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒nca ├çEV─░R─░ ad─▒ alt─▒nda bir dergiye ba┼čland─▒ysa da, h├╝k├╝met de─či┼čikli─či nedeniyle bu dergi tek say─▒yla kald─▒.

├ľzel giri┼čimcilik alan─▒nda, ba┼čta Memet Fuat─▒n y├Ânetiminde uzun y─▒llar ├ž─▒kan Yeni Dergi olmak ├╝zere, ├ževirilere yer veren, ├ževirilere (yine Memet Fuat─▒n yapt─▒─č─▒ gibi) b├╝y├╝k titizlik g├Âsteren dergiler oldu. Bu arada Memet Fuat─▒n uzun y─▒llar s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ ├žal─▒┼čmalar─▒yla (gerek Yeni Dergi, gerekse ├ževirmenlerle olan ili┼čkileri ba─člam─▒nda) De Yay─▒nevini bir t├╝r ├ževiri okuluna d├Ân├╝┼čt├╝rm├╝┼č oldu─čunu da ├Ânemle belirtmek gerekir. Sonradan alanlar─▒nda ├╝n yapan kimi ├ževirmenlerin ilk ├╝r├╝nleri, Yeni Dergide yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

Ancak, Terc├╝me Dergisinin yaln─▒zca ├ževiriler yay─▒mlamakla yetinmeyip, ├ževiri sorunsal─▒na uygulamas─▒ ve kuram─▒yla bir b├╝t├╝n olarak e─čilmi┼č oldu─čunu ├Ânemle an─▒msamak gerekir. Sonraki ├Âzel dergiler b├Âyle bir b├╝t├╝n├╝ ama├žlamad─▒klar─▒ndan ├Ât├╝r├╝d├╝r ki, Terc├╝menin yeri uzun s├╝re bo┼č kald─▒.


[Edited at 2004-12-13 06:52]


 

Sel├žuk Budak  Identity Verified
Local time: 16:17
English to Turkish
+ ...
Bireysel Tarih/Toplumsal Tarih Dec 10, 2004

sel├žuk budak wrote
Tekrar Merhaba Forum!icon_smile.gif


├çok ho┼č bir konu, ama ├žok s─▒k─▒┼č─▒k bir zaman be azizim.

Yine de, bir iki sat─▒r yazma k─▒┼čk─▒rtmas─▒na direnemedim.

Senin ├Ânerine bir ilave yapay─▒m: Burada bireysel tarihlere yer verilebilir. Bu son derecede ilgin├ž ve ho┼č olabilir. Bir araya getirildi─činde ise g├Âr├╝lecektir ki, asl─▒nda toplumsal tarihmi┼č.

Gecenin ilerleyen saatlerinde, kendi "bireysel tarihim" hakk─▒nda birka├ž sat─▒r yazabilirim. Terc├╝me alan─▒nda yeni olan arkada┼člar a├ž─▒s─▒ndan e─členceli ve ilgin├ž olabilir.

SB


 

Nizamettin Yigit  Identity Verified
Turkey
Local time: 16:17
Dutch to Turkish
+ ...
Yava┼č Ol Serkan bey Dec 11, 2004

Merhabalar,

Serkan bey aman yavas ol. Guzel bir konu acmissiniz. Ayni konuda gunde 3 mesaj cok. Biraz yavas post edin ki sindire sindire okuyalim...

Sevgiyle kalin

Nizamettin Yigit



[Subject edited by staff or moderator 2005-01-11 05:27]


 

sevinc altincekic  Identity Verified
Local time: 16:17
English to Turkish
+ ...
Cumhuriyet d├Âneminden ├Ânce... Dec 12, 2004

Serkan'─▒n T├╝rkiye ├çeviri tarihine Cumhuriyet D├Ânemiyle ba┼člamas─▒na biraz ┼ča┼č─▒rd─▒m do─črusu... Ondan ├Âncesi de bize ait ister istemez:)

"...Edebiyat─▒m─▒zda g├Âr├╝len roman bi├žimindeki ilk eser, Yusuf K├ómil Pa┼ča'n─▒n (├Âlm. 1875) F├ęnelon'dan ├ževirdi─či Terceme-i Telemak't─▒r (├žev. 1859; bas. 1862, 1863, 1867, 1870). Eski ├ęin┼č├ó" (divan nesri) usul├╝yle, yani yabanc─▒ s├Âzc├╝k ve kurallarla, "seci" vb. s├Âz oyunlar─▒yla y├╝kl├╝ bir dil ve anlat─▒mla ├ževrilen bu eser, dil a├ž─▒s─▒ndan Hamse-i Nerkisi, vb'ni and─▒rmas─▒ y├╝z├╝nden olacak, o ├ža─čda ├žok be─čenilmi┼č ve uzun y─▒llar okullarda ├Ârnek in┼č├ó kitab─▒ olarak okutulmu┼čtur. Kitab─▒n ba┼č─▒nda ├ževirmenin de i┼čaret etti─či gibi, eser "├Âzetlenerek" T├╝rk├že'ye aktar─▒lm─▒┼čt─▒r; yine ba┼čtaki sat─▒rlardan ├Â─črendi─čimize g├Âre, ├ževirmen, "ilk bak─▒┼čta hik├óye gibi g├Âr├╝nen" bu eseri bir "hik├óye" (roman) olarak de─čil de, "asl─▒ hikmet olan" bir "ahlak kitab─▒" diye g├Ârmektedir... Do─čulu bir anlat─▒m i├žinde de olsa, T├ťrk edebiyat─▒na ilk defa bu eserle girmi┼čtir.
Ayn─▒ eser, daha sonra, Ahmet Vefik Pa┼ča (1823-1891) taraf─▒ndan da ├ževrilmi┼čtir (1881).
Victor Hugo'dan ├Âzetlenerek ├ževrilen ve Ruzname-i Ceride-i Havadis gazetesinde tefrika edilen Ma─čdurin Hikayesi (1279 "1862", no. 480-503) Bat─▒ edebiyat─▒ndan T├╝rk├že'ye ge├žen ikinci eserdir. Sekiz y─▒l sonra ┼×emsettin sami (1850-1904) taraf─▒ndan Sefiller (1880) ad─▒yla ├ževrilen ve art─▒k o adla an─▒lagelen eserin bu ilk ├ževirisi, Yusuf K├ómil Pa┼ča'n─▒n Terceme-i Telemak'taki tutumunun tam tersine, sade bir dil ve yapmac─▒ks─▒z bir anlat─▒mla - yani o zaman─▒n gazete diliyle - kaleme al─▒nm─▒┼čt─▒r.
...
├ťnl├╝ ─░ngiliz romanc─▒s─▒ Daniel Defoe'nun Robinson adl─▒ eseri Vaka-n├╝vis Ahmet Lutfi Efendi (1816-1907) Hikaye-i RObenson (1864, 1866, 1874, 1877) ad─▒yla, Arap├ža ├ževirisinden T├╝rk├že'ye ├ževirmi┼čtir. ├çevirmenin de s├Âyledi─či gibi, eser ba┼čtan a┼ča─č─▒ "konu┼čma edas─▒ ├╝zere a├ž─▒k ifadeler ve ibareler ile" ├ževrilmi┼čtir.
Ayn─▒ eseri daha sonra ┼×emsettin Sami de Robenson (1884) ad─▒yla ├ževirmi┼čtir. ┼×emsettin Sami, ├ževirisinin ├Âns├Âz├╝nde belirtti─či ├╝zere, "yeni d├╝┼č├╝ncelerin ve ┼čimdiki ilerlemelerin k├Âhne m├╝n┼čiy├óne tarzla anlat─▒lamayaca─č─▒" d├╝┼č├╝ncesiyle, "anlat─▒m─▒ kitap ┼čivesinden kurtar─▒p konu┼čma ┼čivesine kalbetmi┼č"tir."

Daha sonraları, Chateaubriand'tan Atala, İbni Sirac-i Ahir ve Rene; Voltaire'den Hikâye-i Hikemiyye-i Mikromega; Alexandre DUmas pere'den Monte Cristo vs. diye gidiyor...

"...B├Âylece, 1860 ile 1880 aras─▒ndaki yirmi y─▒ll─▒k birinci d├Ânemde, Bat─▒ edebiyat─▒n─▒n birka├ž klasik yazar─▒n─▒n ve genellikle romantik yazarlar─▒ndan ├žo─čunun belli ba┼čl─▒ eserleri T├╝rk├že'ye ge├žirilmi┼č; roman t├╝r├╝n├╝n ├že┼čitli ├Ârnekleri T├╝rk okurlar─▒nca tan─▒nm─▒┼č oldu.
1880'le Edebiyat-─▒ Cedide toplulu─čunun kuruldu─ču 1896 aras─▒ndaki on alt─▒ y─▒lda da, Goncourt Karde┼čler, Alphonse Daudet, Emile Zola, Maupassant gibi realist ve nat├╝ralist yazarlardan ├ževiriler yap─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.
Bu d├Ânemlerde ├ževirmenlerin belli ba┼čl─▒ sorunlar─▒ndan biri, "dil" konusudur. Al─▒┼č─▒lagelen eski "in┼č├ó" tarz─▒ Bat─▒ roman─▒na uygun d├╝┼čm├╝yordu. B├Âyle bir zorlukla kar┼č─▒la┼čan kimi ├ževirmenler, "dilimizin her anlam─▒ b├╝t├╝n├╝yle ve kolayl─▒kla anlatmaya yeterli bir geni┼člikte olmad─▒─č─▒n─▒" (Recaizade Mahmut Ekrem, Atala, ├Âns├Âz) ileri s├╝r├╝yor; kimileri, "yeni d├╝┼č├╝nce ve bug├╝nk├╝ ilerlemeleri k├Âhne m├╝niy├óne tarzla anlatma olana─č─▒ bulunmad─▒─č─▒n─▒" g├Âz ├Ân├╝ne alarak, "├ževirirken eserin asl─▒ndan ayr─▒lmamay─▒, dilimizin ┼čivesi bozulur korkusuna kap─▒lmamay─▒" sal─▒k veriyor, "bu ┼čive de─či┼čikli─činin dilimizi d├╝zeltip ilerletece─čini," "Avrupa dilleriyle dilimiz aras─▒ndaki en ├Ânemli farklardan biri, s├Âz i├žindeki c├╝mle ve s├Âzc├╝klerin ba┼ča ve sona al─▒nmas─▒ndan ibaret olup, anlat─▒m─▒ kitap ┼čivesinden kurtararak konu┼čma ┼čivesine ├ževirmekle, bu fark─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒n giderilebilece─čini ve bu sayede dilimizin sadele┼čip g├╝zelle┼čece─čini" (┼×emsettin Sami, Robensoni ├Âns├Âz) s├Âyl├╝yor; kimi ├ževirmenlerimiz de, zaten "konu┼čma edas─▒ ├╝zere a├ž─▒k ifadeler ve ibareler ile" (Ahmet L├╝tfi, Hik├óye-i Robenson, ├Âns├Âz) ├ževirerek, ┼×emsettin Sami'nin "konu┼čma dilini kullanma" yolundaki ├Ânerisini ├žok daha ├Ânce uygulam─▒┼č oluyordu.
Bu d├Ânemdeki ikinci ├Ânemli sorun da, romanlar─▒n "ahlak d├╝zeltmeye" yard─▒mc─▒ oldu─ču sorunudur. Bu nokta g├Âz ├Ân├╝nde bulundurularak, eskiye ba─čl─▒ kimi yazarlar, Frenklerden birtak─▒m ahlak bozucu ┼čeyler ├ževirece─čimize, Ahl├ók-─▒ Al├ói, Makaam├ót-─▒ Hariri gibi eski eserleri okumam─▒z gerekti─čini savunuyor: Bat─▒'ya d├Ân├╝k yazarlar da, Bat─▒'dan yap─▒lacak birtak─▒m ├ževirilere ihtiyac─▒m─▒z bulundu─čunu, fakat "Frans─▒z ahlak─▒n─▒n ba┼čka, M├╝sl├╝man ahlak─▒n─▒n ba┼čka oldu─čunu, onlarda iyi say─▒lan ahlak─▒n belki de ├╝├žte ikisinin bizde zararl─▒" say─▒laca─č─▒n─▒ ileri s├╝rerek, "Frenk d├╝┼č├╝ncelerini ahalimize a┼č─▒lamamak i├žin, Avrupal─▒lar─▒n a┼čk ve alaka ├╝zerine yazd─▒klar─▒ hik├óyeleri ├ževirmemeyi," "tarih, bilim ve ahlakla ilgili olanlar─▒" ├ževirmeyi (Hayal dergisi, 1874) sal─▒k veriyordu."

Yazan: Cevdet Kudret, T├╝rk Edebiyat─▒nda Hik├óye ve Roman, Al─▒nt─▒: ├çeviri Se├žkisi I, Mehmet Rifat


 

Umit Altug  Identity Verified
Local time: 16:17
English to Turkish
+ ...
Terc├╝me tarihi demi┼čken, bir soru Dec 13, 2004

┼×unu hep merak ederdim, acaba bilen var m─▒? "Jack the Ripper"─▒ T├╝rk├žeye ilk "Kar─▒nde┼čen Jak" diye ├ževiren kim? Bence yarat─▒c─▒ bir ├ževiri. Yoksa bunu Kudoz sorusu olarak sorsam m─▒? Bakal─▒m, ba┼čka ne ├ževiri ├Ânerileri ├ž─▒kar.

Tart─▒┼čma gayet akademik d├╝zeyde giderken c─▒v─▒tmak gibi olmad─▒ in┼čallah. Napiim, seri katillere ├Âzel bir merak─▒m var.

"Yours truly"


[Edited at 2004-12-13 00:40]


 
Pages in topic:   [1 2 3] >


To report site rules violations or get help, contact a site moderator:


You can also contact site staff by submitting a support request »

Terc├╝me Tarihimiz

Advanced search







memoQ translator pro
Kilgray's memoQ is the world's fastest developing integrated localization & translation environment rendering you more productive and efficient.

With our advanced file filters, unlimited language and advanced file support, memoQ translator pro has been designed for translators and reviewers who work on their own, with other translators or in team-based translation projects.

More info »
Anycount & Translation Office 3000
Translation Office 3000

Translation Office 3000 is an advanced accounting tool for freelance translators and small agencies. TO3000 easily and seamlessly integrates with the business life of professional freelance translators.

More info »



Forums
  • All of ProZ.com
  • Term search
  • Jobs
  • Forums
  • Multiple search