T├╝rk├že'nin Matemati─či
Thread poster: Nizamettin Yigit

Nizamettin Yigit  Identity Verified
Turkey
Local time: 17:20
Dutch to Turkish
+ ...
Oct 2, 2005

A┼ča─č─▒daki yaz─▒y─▒ e-mail ile ald─▒m. Okuduktan sonra da en az─▒ndan dil mekanisti─čine dayal─▒ ifadeler i├žeridi─či i├žin buraya ta┼č─▒yay─▒m istedim.

Yazar─▒n─▒ tan─▒m─▒yorum.

Sa─čl─▒cakla

N. Yi─čit

Eklenti:
Bu ba┼čl─▒─č─▒ atarken bir ba┼čka yere bakmad─▒─č─▒m halde daha sonra Yazar─▒ merak etti─čimden bir tarama yap─▒nca ayn─▒ ba┼čl─▒─č─▒ g├Ârd├╝m.

Yazar─▒n ├Âzge├žmi┼či hakk─▒nda bilgi bu ba─člant─▒ nomtas─▒ndan ula┼čabilece─činiz sayfan─▒n sonunda.

http://www.ucnokta.com/modules.php?name=bilgi&op=preview&id=220
===========

T├ťRK├çE ├╝zerine ilgin├ž bir de─čerlendirme
T├╝rk├že ├╝zerine bir matematik modelleme ve bunun olas─▒ sosyalyans─▒malar─▒
├╝zerine bir zihin jimnasti─či:
"Victor Hugo ┼čiirlerini 40.000 kelime ile yazd─▒. T├╝rk├že'yi en
zenginkullananlardan Ya┼čar Kemal'in romanlar─▒ 3.500 kelimeyi ge├žmez"
g├Âr├╝┼č├╝ ├žok yayg─▒nd─▒r.

Bu g├Âr├╝┼č hakl─▒d─▒r zira T├╝rk├že'nin Frans─▒zca'ya oranla daha az
s├Âzc├╝k i├žerdi─či do─črudur. ─░ngilizce'ye, Almanca'ya, ─░spanyolca'ya oranla da daha az s├Âzc├╝ki├žeriyor olmas─▒ gerekir. Ne var ki bu T├╝rk├že'nin daha yetersiz bir dil oldu─ču anlam─▒na gelmez! ├ž├╝nk├╝ T├╝rk├že az s├Âzc├╝k ile ├žok ┼čey anlatabilen bir dildir! Daha fazla s├Âzc├╝k i├žerse bunun kimseye zarar─▒ dokunmaz ancak, gere─či yoktur.

Ba┼čka bir dilden T├╝rk├že'ye ├ževiri yapan herkes s├Âzl├╝─č├╝ a├žt─▒─č─▒nda,
aralar─▒nda minik anlam farklar─▒ olan bir ├žok s├Âzc├╝─č├╝n T├╝rk├že
kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ├žo─ču zaman ayn─▒ kelimeyi okur. bu, ilk bak─▒┼čta bir eksiklik gibi g├Âr├╝nebilir, oysa ├Âyle de─čildir. ├ç├╝nk├╝ yukar─▒da ad─▒ ge├žen diller kelimelerin statik olan anlamlar─▒n─▒ ├Â─črenmeye, T├╝rk├že ise bu anlamlar─▒ bulup ├ž─▒karmaya, yani dinamik anlamland─▒rmayadayal─▒d─▒r. T├╝rk├že'de anlamlar─▒ s├Âzl├╝kteki tan─▒mlar de─čil, kelimelerin c├╝mle i├žindeki konumlar─▒ belirler. Tam bu noktada, T├╝rk├že'nin, referans olmak
├╝zere sadece gerekti─či kadar─▒ s├Âzl├╝klere al─▒nm─▒┼č, sonsuz say─▒da kelime
i├žerdi─či bile ├Âne s├╝r├╝lebilir.

─░ngilizce-T├╝rk├že s├Âzl├╝kte "sick", "ill" ve "patient"─▒n kar┼č─▒s─▒nda
hep "hasta"yazar. Bu ba─člamda ingilizce'nin ├╝├ž kat daha fazla s├Âzc├╝k
i├žerdi─či s├Âylenirse bu do─črudur. Ancak, aradaki farklar─▒n T├╝rk├že'de
vurgulanamad─▒─č─▒ s├Âylenmeye kalk─▒l─▒rsa bu yanl─▒┼č olur: doktor falanca
"beyin hastas─▒ olmak", "b├Âbrek hastas─▒ olmak", "internet hastas─▒ olmak", "filanca ┼čark─▒n─▒n hastas─▒ olmak" aras─▒ndaki fark─▒ T├╝rk├že konu┼čan herkes bir ├ž─▒rp─▒da anlar. Bunun nas─▒l olabildi─čini g├Ârmek zor de─čildir. Bir kalem al─▒p, alt alta:

>3+5==

>12+5==

>38+5==

yazmak, sonra da bunlar─▒ toplamak yeterlidir. hepsinde ayn─▒ "+5"
yazd─▒─č─▒ halde sonu├žlar farkl─▒ ├ž─▒k─▒yorsa, T├╝rk├že'de de hepsinde ayn─▒
"hastas─▒ olmak" ifadesi ge├žti─či halde sonu├žlar farkl─▒ olacakt─▒r.
T├╝rk├že'nin az ara├ž ile ├žok i┼čyapmas─▒n─▒n s─▒rr─▒ matematikte yatar. 0'dan
9'a kadar 10 tane rakam, art─▒, eksi,├žarp─▒, b├Âl├╝ d├Ârt i┼člem i┼čareti ve
bir ondal─▒k ayrac─▒ virg├╝l, yani topu topu 15 simge ile sonsuz say─▒da
i┼člem yap─▒labilir.

T├╝rk├že de benzer ├Âzellikler g├Âsterir. T├╝rk├že matemati─če dayal─▒
olmaktan da ├Âte, neredeyse matemati─čin k─▒l─▒k de─či┼čtirmi┼č halidir.

T├╝rk├že'deki herhangi bir fiilin ├žekiminin ve kelimelerin nas─▒l
├žo─čul yap─▒laca─č─▒n─▒n ├Â─črenilmi┼č olmas─▒, hen├╝z varl─▒─č─▒ bile bilinmeyen, 5
y─▒l sonra T├╝rk├že'ye girecek fiillerin nas─▒l ├žekilece─činin ve 300 y─▒l
├Ânce unutulmu┼č kelimelerin ├žo─čullar─▒n─▒n ne oldu─čunun biliyor olmas─▒
demektir.

Bu t─▒pk─▒ birinci dereceden 2 bilinmeyenli bir denklemin nas─▒l
├ž├Âz├╝lece─či ├Â─črenildi─činde, sadece "x==6", "y=#" olan denklemlerin de─čil,ayn─▒ dereceden b├╝t├╝n denklemlerin nas─▒l ├ž├Âz├╝lece─činin ├Â─črenilmi┼č
olmas─▒ gibidir.

Oysa s├Âzgelimi ingilizce'de "go", "went" olurken "do", "did" olur.
├žo─čul ekleri i├žin de durum ayn─▒d─▒r: "foot", "feet" olurken "boot",
"beet" de─čil "boots" olur. Bunun tutarl─▒ bir i├ž mant─▒─č─▒ yoktur, tek care b├Âyle olduklar─▒n─▒n bellenmesidir.

T├╝rk├že'de ise, statik kelimeleri ezberlemek yerine dinamik
kurallar─▒ ├Â─črenmek gerekir. T├╝rk├že'de neredeyse istisna bile yoktur.
Olanlar da ses uyumu gere─či"alma" olmas─▒ gereken meyve isminin "elma"
bi├žimine d├Ânmesi gibi birka├ž minor istisnad─▒r. Kurallar ise neredeyse,
bu dili icat edenlerin T├╝rk oldu─čuna inanmay─▒ zorla┼čt─▒racak kadar g├╝├žl├╝
ve kesindir. Bu noktadan sonra, anlat─▒lanlar─▒ matematik olarak form├╝le
etmek, aradaki ili┼čkiyi somutla┼čt─▒rabilmek a├ž─▒s─▒ndan yararl─▒ olacakt─▒r.
Bunu yapman─▒n en kolay yolu ikili say─▒ sistemini kullanmak oldu─ču i├žin
de yaln─▒zca 0 ve 1'leri kullanmak yeterlidir. izleyen
├Ârneklerde[1==var] ve [0==yok] anlam─▒nda kullan─▒lm─▒┼člard─▒r.

kelime k├Âk├╝ ├žo─čul eki matematik ifade

ev ler ev ler

1.0 0.1 1.1

T├╝rk├že'deki b├╝t├╝n kelimelerin 2 bit oldu─ču varsay─▒labilir (ileride
bit say─▒s─▒ artacak). Tekil olan b├╝t├╝n kelimeler 1.0 (kelime k├Âk├╝ var;
├žo─čul eki yok), ├žo─čul olanlar ise 1.1'dir (kelime k├Âk├╝ var; ├žo─čul eki
var). Bu kural hi├ž de─či┼čmemek bir yana, ├Âylesine g├╝├žl├╝d├╝r ki T├╝rk├že'de
ba┼čka hi├ž bir dilde yap─▒lamayacak bir┼čey yap─▒l─▒p, olmayan bir kelimenin
├žo─čulu dahi s├Âylenebilir (0.1). birisikar┼č─▒s─▒ndakine sadece "ler"
dedi─činde, alaca─č─▒ tepki: "anlad─▒k ler de, neler?"t├╝r├╝nden bir cevap
olacakt─▒r. Bir ┼čeylerin ├žo─čulunun s├Âylendi─či bellidir de, neyin
├žo─čulunun kastedildi─či a├ž─▒k de─čildir.

vurgulama s─▒fat k├Âk├╝ zay─▒flatma matematik ifade

k─▒rm─▒z─▒

0.1.0

k─▒pk─▒rm─▒z─▒

1.1.0

k─▒rm─▒z─▒ms─▒

0.1.1

k─▒pk─▒rm─▒z─▒ ms─▒

1.1.1

T├╝rk├že'deki s─▒fatlar─▒n anlam─▒n─▒ kuvvetlendirmeye veya zay─▒flatmaya
yarayan bu kural da hi├ž de─či┼čmez. Hatta istenirse bu kurala uyan ama
hi├ž bir s├Âzl├╝kte bulunmayan, hem kuvvetlendirilmi┼č hem de zay─▒flat─▒lm─▒┼č
garip s─▒fatlar billet ├╝retilebilir. "g├╝ne┼č do─čmazdan az ├Ânce ufuk
k─▒pk─▒rm─▒z─▒ms─▒ (k─▒p + k─▒rm─▒z─▒ +ms─▒;[1.1.1]) bir renk ald─▒" dendi─činde,
herkes neyin kastedildi─čini anlayacakt─▒r. ├ç├╝nk├╝ ayak├╝st├╝ t├╝retilen bu
s─▒fat, hi├žbir s├Âzl├╝kte yer almaz ama, T├╝rk├že konu┼čan herkesin ├žok iyi
bildi─či bu kurala uygundur.

Fiil ├žekimlerinde de i┼čler farkl─▒ de─čildir. Burada zorunlu olarak
ki┼či i├žin 3,zaman i├žin 2 bitlik gruplar kullan─▒lacak. ├çoklu bit
gruplar─▒ ┼čunlar─▒ ifade edecek:

011 == ben

010== sen

000== o

111== biz

110== siz

100== onlar

00== geni┼č zaman

11== ┼čimdiki zaman

10== gelecek zaman

01== ge├žmi┼č zaman

k├Âk ki┼či matematik ifade

yeterlilik ............ oku (y)abil di m==
1.1.0.01.0.0.011 olumsuz

.............. oku (y)a ma z m─▒┼č s─▒n ==
1.1.100.0.1.010

zaman .................. gel me (y)ecek ti== 1.0.1.10.1.0.000
zaman

.................. git me di k==
1.0.1.01.0.0.111 hikaye

................. ┼ča┼č─▒r abil ecek ti niz ==
1.1.0.10.1.0.110rivayet

...............bil (i)yor lar==
1.0.0.11.0.0.100

Tabloda zaman ile ilgili k├╝me 3 bit yap─▒l─▒p ge├žmi┼č zaman "di'li
ge├žmi┼č" ve"mi┼č'li ge├žmi┼č" olarak ikiye ayr─▒labilir, soru bile┼čkeni i├žin
ayr─▒ bir biteklenebilir, emir ve ┼čart kipleri de i┼čin i├žine kat─▒labilir
ancak, sonu├ž de─či┼čmezdi.

C├╝mleleri olu┼čturan ├Â─čelerin (├Âzne, nesne, y├╝klem, vb...)
s─▒ralamas─▒ da rastgele de─čildir. T├╝rk├že c├╝mleler bir t├╝r "crescendo"
(┼čiddeti giderek artan dizi)izlerler. B├╝t├╝n vurgu en sonda yer alan
y├╝klem (fiil) ├╝zerindedir. Di─čer ├Â─čelerin ├Ânemi, y├╝kleme olan
yak─▒nl─▒k/uzakl─▒k konumlar─▒ ile belirlenir. Y├╝kleme yak─▒nla┼č─▒ld─▒k├ža ├Ânem
artar. Gene matematiksel olarak ele almak gerekirse, c├╝mleyi olu┼čturan
her bir ├Â─čenin toplam ├Â─če say─▒s─▒ kadar haneden olu┼čan bir matematik
de─čere sahip oldu─ču varsay─▒labilir.

"d├╝n ahmet cam─▒ k─▒rd─▒" c├╝mlesi 4 ├Â─čeden olu┼čmaktad─▒r; o halde her
├Â─če 4 haneli bir de─čere sahip olacak, ilk ├Â─če en d├╝┼č├╝k, son ├Â─če ise en
y├╝ksek de─čeri ta┼č─▒yacakt─▒r.

c├╝mle

matematik de─čer

0001

matematik de─čer

0011

matematik de─čer

0111

matematikde─čer

1111

1 d├╝n Ahmet cam─▒ k─▒rd─▒.

2 d├╝n cam─▒ Ahmet k─▒rd─▒.

3 Ahmet d├╝n cam─▒ k─▒rd─▒.

4 Ahmet cam─▒ d├╝n k─▒rd─▒.

5 cam─▒ d├╝n Ahmet k─▒rd─▒.

6 cam─▒ Ahmet d├╝n k─▒rd─▒.

┼čimdi tablodaki c├╝mleler tek, tek ele al─▒nabilir:

1. c├╝mle: d├╝n Ahmet bir i┼č yapt─▒ ve bu cam─▒ k─▒rmakoldu.

2. c├╝mle: d├╝n k─▒r─▒lan cam─▒ ba┼čkas─▒ de─čil Ahmet k─▒rd─▒ (su├žluahmet!).

3. c├╝mle: Ahmet'in d├╝nk├╝ i┼či cam─▒ k─▒rmak oldu (belki ├Âncekig├╝n kitap
okumu┼čtu).

4. c├╝mle: Ahmet cam─▒ herhangi bir zaman de─čil, d├╝n k─▒rd─▒(yar─▒n
k─▒rmas─▒ gerekiyor olabilirdi).

5. c├╝mle: cam d├╝ne kadar sa─člamd─▒, k─▒r─▒lmas─▒n─▒n su├žlusu ise Ahmet.

6. c├╝mle: cam─▒ Ahmet zaten k─▒racakt─▒, bunu d├╝nyapt─▒.

C├╝mleyi olu┼čturan ├Â─čeler kesinlikle ayn─▒ kal─▒rken (cam hep 'i'
haliyle "cam─▒"olarak kald─▒; fiil hep 3. tekil ┼čah─▒s, di'li ge├žmi┼č
zamanda ├žekildi, vb.) sadece yerlerinin de─či┼čmesi c├╝mlelerin anlamlar─▒n─▒ da de─či┼čtirdi.

Her c├╝mlede 0011, 0001'den daha fazla, 0111 bu ikisinden daha
fazla, 1111 ise hepsinden daha fazla ├Ânem ta┼č─▒d─▒. Anlam─▒ belirleyen de
zaten her bir ├Â─čenin matematik de─čeri oldu. Kelimelerin statik anlamlar
ta┼č─▒d─▒klar─▒ dillerde, zaman belirtecinin (d├╝n) yeri de─či┼čtirilerek elde
edilebilecek 2 ├že┼čitlemenin d─▒┼č─▒ndadi─čer anlamlar─▒ vermek i├žin kip
de─či┼čtirmek (edilgen kip - passive modekullanmak) veya araya a├ž─▒klay─▒c─▒
ba┼čka kelimeler eklemek gerekir. T├╝rk├že konu┼čanlar ise her bir c├╝mlenin
di─čerinden fark─▒n─▒ derhal anlarlar.

Matematik ile olan al─▒┼č-veri┼č yaln─▒zca verilen ├Ârneklerle s─▒n─▒rl─▒
de─čildir. T├╝rk├že'nin ne taraf─▒ ele al─▒nsa bu ili┼čki ile y├╝z y├╝ze gelinir.

T├╝rk├že'nin bu ├Âzelli─čini "insanlar kendilerine ula┼čan mesajlar─▒
nas─▒l anlarlar? bunun kullan─▒lan dil ile bir ilgisi var m─▒d─▒r? bir
Frans─▒z, bir ingiliz, bir T├╝rk ayn─▒ mesaj─▒ kendi ana dillerinde alsalar, birbirleri ile ayn─▒ ┼čekilde mi, yoksa farkl─▒ m─▒ alg─▒larlar? e─čer dilin alg─▒lamayla ilgisi varsa, i┼čin i├žine birdil kar─▒┼čmad─▒─č─▒ yani s├Âzgelimi bir pantomim g├Âsterisi izlenir veya ├╝zerinde hi├ž yaz─▒ olmayan bir afi┼če bak─▒l─▒rken, dil ile ilgili bu al─▒┼čkanl─▒klar nas─▒l etki ederler?"
t├╝r├╝nden sorulara yan─▒t ararken fark ettim. Bu ├Âzellik konuya ilgi
ve sab─▒rla yakla┼č─▒p, bakmay─▒ bilen herkesin g├Ârebilece─či kadar a├ž─▒k. O
nedenle, bug├╝ne kadar kesinlikle ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan da g├Âr├╝lm├╝┼č
olmal─▒. "T├╝rk├že ├žok lastikli, nereye ├žeksen oraya gidiyor" diyenler de
asl─▒nda, hayal meyal bu ├Âzelli─či fark eder gibi olup, ne oldu─čunu tam
adland─▒ramayanlard─▒r. T├╝rk├že teknik a├ž─▒dan m├╝kemmel bir dildir.

Bu m├╝kemmelli─čin nedeni matematik ile olan i├ž i├želiktir. Keza, ne
yaz─▒k ki T├╝rk├že'nin, bu dili konu┼čanlara kurdu─ču tuzak da buradad─▒r.
kentli-k├Âyl├╝,e─čitimli-e─čitimsiz, do─čulu-bat─▒l─▒, vb... k├╝lt├╝r
├žat─▒┼čmalar─▒ d├╝nyan─▒n her yerinde vard─▒r. Gene d├╝nyan─▒n her yerinde iyi,
k├Ât├╝ i┼čleyen bir "asimilasyon" ve/veya"adaptasyon" s├╝reci bu ├žat─▒┼čmay─▒
kendi i├žinde bir tak─▒m sentezlere g├Ât├╝r├╝r. T├╝rkiye bu a├ž─▒dan d├╝nya
genelinin biraz d─▒┼č─▒ndad─▒r. Bizde "asimilasyon" ve/veya"adaptasyon"
s├╝reci ya hi├ž ├žal─▒┼čmaz, ya da ak─▒l almaz bir yava┼čl─▒kta ├žal─▒┼č─▒r. Sorun,
ba┼čka sebeplerin yan─▒ s─▒ra kulland─▒─č─▒m─▒z dilden de kaynaklanmaktad─▒r. D├╝┼č├╝nme, kendi kendine s├Âzs├╝z konu┼čma olarak kabul edilirse (bence ├Âyledir),anadilin ki┼čilerin d├╝┼č├╝nce yap─▒s─▒ ├╝zerinde etkili oldu─čunu da kabul etmek gerekir; insanlar kendi anadillerinde d├╝┼č├╝n├╝rler. T├╝rklerin b├╝y├╝k paradoksu i┼čte buradad─▒r. Teknik a├ž─▒dan m├╝kemmel bir dil olan T├╝rk├že, kendi d─▒┼č─▒m─▒zdaki d├╝nyay─▒ kendimizce de─či┼čtirmeden, oldu─ču gibi alg─▒lamaktaki en b├╝y├╝k engelimizi olu┼čturmaktad─▒r.

├ľrne─čin, T├╝rkiye d─▒┼č─▒na yabanc─▒ i┼č├ži olarak giden ilk nesil gerek
bulunduklar─▒ ├╝lkenin dilini ├Â─črenme, gerekse oradaki ya┼čam bi├žimine ayak uydurma konusunda muhte┼čem bir direni┼č g├Âsterdiler. Bu direni┼čin
boyutlar─▒ o denli b├╝y├╝k oldu ki, ba┼čka hi├ž bir diasporada g├Âzlenmeyen
geli┼čmeler ya┼čand─▒. T├╝rk diasporas─▒, gettola┼č─▒p kendi k├╝lt├╝r├╝n├╝ gene
kendi i├žine kapan─▒k bir ├ževrede ya┼čayacak yerde, kendi k├╝lt├╝r kurumlar─▒n─▒ o ├╝lkeye ithal etti. Asimile olmaya en diren├žli k├╝lt├╝rlerden biri kabul edilen ─░spanyollar, gittikleri yere sadece gazetelerini ve bazen de radyolar─▒n─▒ ta┼č─▒makla yetinirken; T├╝rklerin bunlara ek olarak (hemde birden ├žok) televizyon kanallar─▒ ve hatta kendi fast-food'lar─▒ (lahmacun,d├Âner, vs...) oldu.

Bunlar─▒ ba┼čaran insanlar─▒n yeteneksiz olduklar─▒na, dil ├Â─črenmeyi de
bu yeteneksizlikleri y├╝z├╝nden beceremediklerine h├╝kmetmek en az─▒ndan
adil ve ger├žek├ži olamaz. Keza, b├Âylesine ├Ânemli bir k├╝lt├╝r direni┼či
g├Âsterenlerin, orada do─čan ├žocuklar─▒n─▒ e─čitirlerken, bunca sahip
├ž─▒kt─▒klar─▒ k├╝lt├╝rlerini g├Âz ard─▒ etmi┼č olmalar─▒ da d├╝┼č├╝n├╝lemez. Ancak
g├Âzlemlenen o ki, orada do─čan ikinci nesil, gene s├Âzgelimi ─░spanyollar
aras─▒nda hi├ž g├Âr├╝lmedi─či kadar h─▒zla asimile oldu. Bunun nedenini evdeki T├╝rk├že'nin yan─▒ s─▒ra okulda ├Â─črenilen ve ev d─▒┼č─▒nda ya┼čanan, o ├╝lkenin dili fakt├Âr├╝nde aramak ├žok yan─▒lt─▒c─▒ olmayacakt─▒r.

Biz T├╝rkler, konu┼čmay─▒ ├Â─črenirken (t─▒pk─▒ sick, ill, patient
├Ârne─činde oldu─ču gibi) farkl─▒ durumlar─▒n farkl─▒ kavramlar olu┼čturdu─čunu, bu farkl─▒ kavramlar─▒n da farkl─▒ adlar─▒ olmas─▒ gerekti─čini ├Â─črenmeyiz. Ayn─▒ ad─▒ ta┼č─▒yan farkl─▒ kavramlar─▒ birbirinden ay─▒rmaya yarayacak sezgisel (sezgisel==do─čal==matematiksel) y├Ântemin kurallar─▒n─▒ ├Â─črenmeye ba┼člar─▒z.

Sezgiselli─če ┼čartlanm─▒┼č beyinler ise d─▒┼č d├╝nyay─▒ hi├žbir de─či┼čikli─če
u─čratmadan, oldu─ču gibi alg─▒lamay─▒ bilemediklerinden, bildikleri tek
y├Ânteme yani kendilerince anlam ├ž─▒karsamaya veya ba┼čka bir ifadeyle
"sezdikleri gibi alg─▒lamaya" y├Ânelirler.

Alg─▒lad─▒klar─▒ kavramlar─▒n t├╝m├╝ kendi ├ž─▒karsamalar─▒ do─črultusunda
┼čekillenmi┼č olan, kendilerince tan─▒mlanm─▒┼č bir d├╝nyada ya┼čayan insanlara ula┼čan mesajlardaki kodlar ne kadar "herkes├že bir ├Ârnek" alg─▒lanabilir? ├╝zerinde emek harcanmaya de─čer temel sorulardan biri budur. Bu sorunun yan─▒t─▒ belirginle┼čtik├že, neden bat─▒daki sistemlerin bir t├╝rl├╝ T├╝rkiye'de olu┼čturulamad─▒─č─▒ sorusunun yan─▒t─▒ da belirginlik kazanabilir.

T├╝rk├že'nin kendi i├ž dinamiklerinden kaynaklanan bu ├Âzel durum
ku┼čkusuz t├╝m ileti┼čim alanlar─▒ i├žin ge├žerlidir. Yunus Emre'nin okumas─▒,
yazmas─▒ olmayan g├Â├žebe T├╝rkmen boylar─▒ aras─▒nda 700 y─▒l boyunca bir
nesilden di─čerine b├╝y├╝k bir sadakatle, s├Âzl├╝ k├╝lt├╝r ├╝r├╝n├╝ olarak
aktar─▒lmas─▒n─▒n ard─▒nda T├╝rk├ženin sezgiselli─čini sonuna kadar
kullanmadaki becerisi vard─▒r. Tanzimat ayd─▒nlar─▒ ve cumhuriyet
ayd─▒nlar─▒n─▒n bir t├╝rl├╝ geni┼č kitlelere seslerini duyuramamalar─▒n─▒n nedeni de gene ayn─▒ denklemin i├žinde aranmal─▒d─▒r. Frans─▒z gibi, Alman gibi d├╝┼č├╝nmeyi ├Â─črenenler, meramlar─▒n─▒ anlat─▒rken bunu yeni ├Â─črendikleri d├╝┼č├╝nce sistemati─či i├žinde yapmaya kalk─▒┼čm─▒┼č ve
T├╝rk gibi anlatmay─▒ becerememi┼č olduklar─▒ndan ba┼čar─▒s─▒z kalm─▒┼člard─▒r.

Mesajlar sadece alg─▒lanabildikleri kadar etkili olurlar. Mesajlar─▒
├╝retenlerin kendi konular─▒na ne kadar hakim olduklar─▒ mesaj─▒n b├╝t├╝nl├╝─č├╝
a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir ama, hitap edilen ki┼čilerin, kendilerine y├Ânelen
mesajlar─▒ nas─▒l alg─▒lad─▒klar─▒ her ┼čeyden daha ├Ânemlidir.

AhmetOkar


[Edited at 2005-10-02 23:09]


 

Selcuk Akyuz  Identity Verified
Turkey
Local time: 17:20
Member (2006)
English to Turkish
+ ...
s├Âzc├╝k say─▒s─▒ hakk─▒nda Oct 2, 2005

Nizamettin Yigit wrote:

Bu g├Âr├╝┼č hakl─▒d─▒r zira T├╝rk├že'nin Frans─▒zca'ya oranla daha az
s├Âzc├╝k i├žerdi─či do─črudur. ─░ngilizce'ye, Almanca'ya, ─░spanyolca'ya oranla da daha az s├Âzc├╝k i├žeriyor olmas─▒ gerekir. Ne var ki bu T├╝rk├že'nin daha yetersiz bir dil oldu─ču anlam─▒na gelmez! ├ž├╝nk├╝ T├╝rk├že az s├Âzc├╝k ile ├žok ┼čey anlatabilen bir dildir! Daha fazla s├Âzc├╝k i├žerse bunun kimseye zarar─▒ dokunmaz ancak, gere─či yoktur.

Ahmet Okar


Ahmet Okar'─▒n di─čer yazd─▒klar─▒ ayr─▒, ama s├Âzc├╝k say─▒s─▒n─▒n azl─▒─č─▒ ve bu kadar az s├Âzc├╝k olmas─▒na ra─čmen do─čru d├╝r├╝st bir tek s├Âzl├╝─č├╝m├╝z bile olmamas─▒ benim can─▒m─▒ ├žok s─▒k─▒yor.

Kar┼č─▒la┼čt─▒rmak gibi olmas─▒n, zaten m├╝mk├╝n de de─čil ama, Oxford English Dictionary'nin 20 y─▒l s├╝rmesi planlanan ve haz─▒rl─▒klar─▒na ba┼članan 3. bask─▒s─▒ (edition) i├žin tahmin edilen s├Âzc├╝k say─▒s─▒ s├Âyle:

Size when complete unknown, perhaps 1.6 million words

http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutdictionaries/size?view=uk

OED'nin me┼čhur 20 k├╝sur ciltlik e┼čsiz s├Âzl├╝─č├╝nde ┼ču anda 640,000 s├Âzc├╝k var

Zengin dilimizi ─░ngilizce'yle kar┼č─▒la┼čt─▒ramam tabii!! Ama olmaz ki, ...


 

Nizamettin Yigit  Identity Verified
Turkey
Local time: 17:20
Dutch to Turkish
+ ...
TOPIC STARTER
Ma'alesef Oct 2, 2005

S├Âzl├╝─č├╝m├╝z hakk─▒nda yazd─▒─č─▒n do─čru. Ancak Okar'─▒n vurgulad─▒─č─▒ nokta T├╝rk├žede ├╝retilebilecek kelime say─▒s─▒n─▒n s─▒n─▒rs─▒z oldu─ču. Bu belki s├Âz varl─▒─č─▒ olarak de─čeri olmayanlar─▒ i├žerir mi bilmiyorum ama vaktiyle bir jenerat├Âr yaz─▒p, bu jenerat├Âre alfabeyi kullanarak 4 harfli ve 5 harfli kelimeleri ├╝retmeyi deneyen birisi ile uzun s├╝re yaz─▒┼čm─▒┼čt─▒m.

Jenerat├Âr bir 2 g├╝n ├žal─▒┼čt─▒ktan sonra o g├╝n i├žin var olan hard diski doldurarak yar─▒da b─▒rkam─▒┼čt─▒.

Ben de yaz─▒da sanki bu dili icat edenlerin de T├╝rkler olmad─▒─č─▒ vs gibi ifadeleri yaz─▒n─▒n ana fikriyle ├želi┼čiyor buldum. Ancak dilin matematik mant─▒─č─▒n─▒ ku┼čbak─▒┼č─▒ bak─▒p ifade etti─či sistematik bir yakla┼č─▒m─▒ var.


 


To report site rules violations or get help, contact a site moderator:


You can also contact site staff by submitting a support request »

T├╝rk├že'nin Matemati─či

Advanced search







Wordfast Pro
Translation Memory Software for Any Platform

Exclusive discount for ProZ.com users! Save over 13% when purchasing Wordfast Pro through ProZ.com. Wordfast is the world's #1 provider of platform-independent Translation Memory software. Consistently ranked the most user-friendly and highest value

More info »
D├ęj├á Vu X3
Try it, Love it

Find out why D├ęj├á Vu is today the most flexible, customizable and user-friendly tool on the market. See the brand new features in action: *Completely redesigned user interface *Live Preview *Inline spell checking *Inline

More info »



Forums
  • All of ProZ.com
  • Term search
  • Jobs
  • Forums
  • Multiple search